دکتر علی شریعتی

دکتر علی شریعتی جامعه‌شناس، نویسنده و اندیشمند معاصر ایرانی، در سال 1312 در خانواده‌ای مذهبی در مزینانِ خراسان به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مشهد گذراند و سپس در دانشگاه مشهد به تحصیل پرداخت. علاقه او به ادبیات، فلسفه، جامعه‌شناسی و اندیشه اسلامی از همان سال‌های جوانی شکل گرفت. شریعتی برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن در رشته‌های تاریخ و جامعه‌شناسی تحصیل کرد و با جریان‌های فکری و سیاسی آن دوره نیز ارتباط گرفت. شریعتی پس از بازگشت به ایران، مدتی به تدریس در دانشگاه مشهد پرداخت و به‌تدریج به یکی از چهره‌های اثرگذار فکری و فرهنگی دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ تبدیل شد.

بخش مهمی از شهرت شریعتی به سخنرانی‌ها و نوشته‌های او درباره اسلام، تشیع، عدالت اجتماعی، آزادی، استعمار و مسئولیت انسان در جامعه بازمی‌گردد. او تلاش می‌کرد مفاهیم دینی را با زبانی تازه و متناسب با دغدغه‌های نسل جوان تبیین کند و از همین رو، آثارش در میان دانشجویان و جوانان آن دوره مخاطبان فراوانی یافت. از مشهورترین آثار او می‌توان به «کویر»، «فاطمه فاطمه است»، «تشیع علوی و تشیع صفوی»، «بازگشت به خویشتن»، «حسین وارث آدم»، «هبوط» و «کویر» اشاره کرد. شریعتی در سال‌های پایانی زندگی تحت فشار و محدودیت‌های حکومت پهلوی قرار گرفت. او در این زمان به دور از مردم، در سکوت و با نام مستعار به تحقیق و تالیف پرداخت؛ اما دشمنان و رژیم به این نیز بسنده نکردند و دکتر را در سال ۱۳۵۳ به‌مدت ۱۸ ماه در سلولی تاریک و تنها حبس کردند. در نهایت دکتر شریعتی در سال ۱۳۵۶ به انگلستان رفت و در ۲۹ خرداد ۱۳۵۶ در ساوت‌همپتون، به طرز مشکوکی درگذشت. اندیشه و آثار او همچنان یکی از موضوعات مهم در بررسی تاریخ فکری و اجتماعی ایران معاصر است.