کتاب راه رشد برگرفته از سخنان آیتالله حائری شیرازی مهمترین اثر تربیتی استاد حائری شیرازی در خصوص الگوی دینی تربیت کودک و نوجوان است.
تربیت، چرایی و چگونگی آن مسالهای است که پاسخش گمشده دنیای امروز است یا جواب یکتا و قابل اتکایی که همه شئون تربیت را بپوشاند وجود ندارد. برخی بر اساس آموزههای صرفا غربی و بر پایه روانشناسی انسانِ منهای خدا سخن گفتهاند و عدهای کار را به دین واگذار کردهاند. در میانه همه این آرا سخن مرحوم حائری شیرازی چون آب روی آتش است. استاد حائری شیرازی بیش از هر چیزی به نکات تربیت ناب خویش مشهورند. ایشان درباره خود میفرمایند:
«رشته اصلی من، تربیت است ... خداوند تعالی به من عنایتی کرده که چیزهایی در مسائل تربیتی به نظرم میرسد».
رهبر شهید انقلاب هم در پیامی به مناسبت درگذشت آیتالله حائری چنین میفرمایند:
«ایشان از جمله عالمان دینی برجسته و موفقی بودند که عمر با برکت را یکسره در خدمت تربیت نفوس و تعالی بخشیدن به روح و دل و فکر و عمل مخاطبان خود قرار دادند ... این روحانی با اخلاص و اهل معرفت و سلوک همواره نقشی اثرگذار در ترویج معارف اسلامی و قرآنی و انقلابی داشته و به پرورش نفوس پرداخته است.»
جلد دوم کتاب راه رشد از صحنه ایدههای تئوری و مبانی نظریه تربیت خارج میشود و به صحنه عمل رو میآورد. کتاب در ابتدا از سه دوره تربیتی هفت ساله سخن میگوید. هفت سال اول دوره سیادت کودک است. در این هفت سال کودک سرور و رئیس است و پدر و مادر باید اسباب بازی بچه باشند! اما این سیادت به معنای رهابودن کودک نیست. هفت سال دوم دوره فرمانبری کودک است. در این دوره عبد شدن اتفاق میافتد که آن هم ثمره سیادت در هفت سال اول است. و هفت سال سوم دوره وزارت است. این دوره، همان دوره بهرهبرداری از سرمایههاست.
کتاب سیره تربیتی اهل بیت را مرور میکند و بر این مبنا جزئیات تربیت، حتی نحوه صدا زدن بچه تا مرز بین خشونت و عطوفت را در تربیت ترسیم میکند. کتاب در هجده فصل مختلف موضوعات مختلفی را از به بحث میگذارد و با نگاهی درون دینی و در بستر آیات و روایات متعدد نقطه کوری در تربیت باقی نمیگذارد.
تاثیرات تربیت بر خود مربی، آثار و برکات اولاد و متربیان صالح، ارزش مربی و تکریم و ادای حقوق او، نقش ویژه مادر در تربیت، جایگاه پدر در تربیت، تاثیر روابط والدین در تربیت، ویژگیهای لازم برای مربی، آموزش و مهارتآموزی در کودکی، زمان تربیت و ویژگیهای تربیتهای استعماری از جمله سرفصلهای این جلد هستند.
تا بکوبیم توهمات غلطمان را از حقیقت تربیت و بسازیم این حقیقت را بر مبنای حقیقت.
مربیان و معلمان، والدین، واعظان، طلاب و دانشجویان و عموم فعالان عرصه تعلیم و تربیت مخاطبان این نوشتار هستند.
معنای این حرکت، «الْوَلَدُ سَیِّدٌ سَبْعَ سِنِینَ» است. این امیری و آقایی است. می خواهد این بچه بشکفد بروز کند مرعوب هیچ انسانی نباشد میخواهد بچه را طوری تربیت کند که اصلاً مخلوق برایش مهم نباشد میخواهد بچه مشرک نشود و ترس از غیر خدا در وجودش نرود تا ترس از خدا بیاید. وقتی که ترس از مخلوق از دل نرفته، چطور ممکن است ترس از خدا بیاید؟ وقتی که شرک نرفته چگونه توحید میآید؟! میخواهند این بچه از بابایش نترسد وگرنه مگر کاری داشت که علی به بچهاش بگوید: بابا! چرا این طور میکنی؟! حالا پیغمبر چیزی نگفت؛ چرا پدر و مادرش نگفتند:این کار زشت است؟ چون کار بدی نکرده؛ خلافی نکرده است.
نظرات