کتاب تمثیلات اعتقادی- علمی در جلد اول خود با بیانی تمثیلی اصول عقاید اسلام را از زبان آیت‌الله حائری شیرازی به عمق جان مخاطب می‌نشاند.

می‌فرماید: «ربِّ اشْرَحْ لی صَدری و یَسِّرْ لی أمری و احْلل عُقدةً مِنْ لسانی یَفقَهوا قَوْلی؛ پروردگارا، شرح صدرم عطا فرما و کارم را آسان گردان و گره از زبانم بگشای تا سخنم را بفهمند»   

در کتاب تمثیلات مخاطب به این نقطه می‌رسد که گره از زبان آیت‌الله شیرازی گشوده شده‌است چرا که عالی‌ترین نکات در قالب مثال‌هایی ملموس به جان مخاطب می‌نشیند. ایشان با خلق مثال‌هایی متعدد و مناسب، با دقت و هوشیاری عمق مطلب را در برابر مخاطب مجسم می‌کنند، تاریکی‌ها را می‌زدایند، تطبیق می‌دهند و نکات مهم و دشوار را روشن و آسان می‌سازند. آیت‌الله حائری معتقدند اگر مفاهیم دینی را با هنر تمثیل عرضه کنیم، اسلام با اقتدار بیشتری در عالم مطرح می‌شود و بیانات ائمه بهتر درک می‌شود. در کتاب تمثیلات ایشان به این اعتقاد جامه عمل می‌پوشانند.

کتاب تمثیلات اعتقادی- علمی به طور خاص به اصول عقاید اسلام و شیعه می‌پردازد. خداشناسی، راهنماشناسی، معادشناسی، عدل، ایمان و کفر، دین‌شناسی، حق و باطل، انسان‌شناسی، فلسفه احکام، علوم انسانی، جامعه‌شناسی و هنر برخی از مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در کتاب تمثیلات اعتقادی- علمی هستند.

 ماشین یا روی دنده سبک است یا سنگین. هم‌زمان روی این دو دنده راه نمی‌رود. نمی‌تواند راه برود. آدمی نیز دو دنده دارد. دنده عقل و جهل. عقل و جهل از حالات انسان هستند؛ همان‌طور که روز و شب از حالات انسان هستند. این مشتی نمونه خروار از حقیقت کتاب تمثیلات اعتقادی-علمی است.

جلد دوم این مجموعه همانند جلد نخستش در حوزه‌های سیر و سلوک و تربیت نفس، رزق، نعمت و شکر، رشد و شکوفایی، شیطان‌شناسی، ارزش عمر و ضرورت نظم و برنامه‌ریزی، کار، تلاش و همت، تقوا، هم‌نشین، مراقبه و ... مخاطب را به تامل وامی‌دارد.

چرا باید کتاب تمثیلات را مطالعه کنیم؟

تا آموزه‌های اسلامی را به جان خویش بنشانیم، آنها را ملکه ذهن خویش سازیم و در زندگی خویش به کار بریم.

کتاب تمثیلات را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

واعظان، طلاب و دانشجویان، جوانان، علاقه‌مندان به مباحث مذهبی و عموم آحاد مردم مخاطبان این نوشتار هستند.

برشی از کتاب تمثیلات اعتقادی-علمی:

تقوا مانند شیر در پستان است. پستان و پستانک هر دو شکل هم هستند و طرز مکیدن آنها هم یکی است. اگر در ریاستی که به انسان دادند، تقوا را رعایت کرد، این پستان است؛ یعنی از آن تقوا مکیده و تقوا به دست آورده و به وسیله آن نور و حیات کسب کرده است. حقیقت زندگی به تقوایی است که انسان به دست می‌آورد.