کتاب ناداستان یا روایت به قلم آزاده جهان احمدی تلاشی در تبیین ادبیات واقع‌گرا و تفسیر دو واژه ناداستان و روایت است. این واژگان به دلیل کاربرد متعدد و گاه نابه‌جا در روزگار اخیر معانی متفاوتی به خود گرفته‌اند و کتاب حاضر این ابهامات معنایی را می‌زداید.

ادبیات به مجموعه آثار مکتوب و گاه شفاهی گفته می‌شود که با استفاده از زبان، به شکل هنرمندانه و خلاقانه، اندیشه‌ها، احساس‌ها، تجربه‌ها و دیدگاه‌های انسانی را بیان می‌کنند. خوب با تعریف ادبیات آشنا شدیم. حتی به خودی خود می‌دانیم این آثار در قالب‌های گوناگونی چون شعر، داستان، جستار، نمایشنامه، خاطره‌نویسی و ... عرضه می‌شوند. اما در مورد ادبیات واقع‌گرا آیا همه چیز را می‌دانیم؟ می‌دانیم ناداستان چیست؟ می‌دانیم روایت چیست؟ سبک ادبی سوررئالیسم چیست؟ اینجاست که کمیت‌مان لنگ می‌زند. لنگ می‌زند که هیچ، با ترکیبی از یافته و بافته‌ها مواجه می‌شویم که حقیقت و دروغ را به همه آمیخته‌اند و آنچه که نمی‌دانیم چیست را به جای روایت یا ناداستان به خوردمان می‌دهند. آزاده جهان احمدی در کتاب حاضر کوشیده است تا ادبیات واقع‌گرا (ناداستان یا روایت) و شاخه‌های مختلف آن را به شفاف سازد.

کتاب حاضر در ۲۱ فصل تنظیم گشته است. این کتاب ادعای نظریه پردازی به معنای بنیادین و فلسفی آن را ندارد، بلکه بیشتر تلاشی است برای بازنویسی تجربه پژوهشی و عملی در قالبی نظام مند:

• کوششی برای روشن ساختن مرزهای گونه های ادبیات واقع گرا؛
• تبیین تفاوتها و شباهتها و باز تعریف اصطلاح ها به گونه ای که هم با سنت ادبی ایران سازگار باشد و هم با گفتمان جهانی قابل مقایسه.

 به بیان دیگر هدف در این کتاب نه اختراع، بلکه انطباق دقیق گونه‌هایی است که در دل متون واقعی وجود داشته‌اند؛ اما به دلایل گوناگون از نگاه نظری مغفول مانده‌اند. همچنین هدف فراهم کردن چهارچوب منطقی برای نویسندگان و ناشران و مخاطبان است تا بتوانند با دیدی روشن‌تر به ادبیات واقع گرا بنگرند. کتاب حاضر تلاشی است برای اینکه بگوئیم ادبیات واقع‌گرا در ایران نیازمند بازاندیشی جدی است و این بازاندیشی فقط از رهگذر تأمل در سنتهای جهانی و شفاف سازی مفاهیم و مرزبندی دقیق گونه‌ها ممکن است.

چیستی ادبیات، فیکشن (واقع‌گرا)، نان فیکشن و سمی فیکشن، تشریح مفهوم نیمه داستانی در ادبیات، روش‌های کلیدی ساختاربندی نان‌فیکشن، پرسش‌های محرک در ادبیات واقع‌گرا، نان فیکشن خاطره‌نگاری و روایت عمر برخی از سرفصل‌های تشریح شده در کتاب هستند.

چرا باید کتاب ناداستان یا روایت را مطالعه کنیم؟

تا برسیم به حقیقت این دو واژه و ساخته ادبی خویش را بر مبنای آگاهی و متناسب با ساختار ادبی واقع‌گرا تنظیم کنیم و اگر غیر آن را انتخاب می‌کنیم، با جرأت نام دیگری بر آن بگذاریم.

کتاب ناداستان یا روایت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

نویسندگان، علاقه‌مندان به ادبیات، دانشجویان رشته ادبیات، خاطره‌نویسان و روزنامه‌نگاران مخاطبان این نوشتار هستند.

برشی از کتاب ناداستان یا روایت:

ساختار روایی خلاق: نان فیکشن از ساختارهای داستانی مثل روایت خطی یا غیرخطی یا حتی ترکیبی از خاطره‌ها و تحلیل استفاده می‌کند. مثلاً در کتاب انسان در جست وجوی معنا نوشته ویکتور فرانکل، ساختار متن ترکیبی از روایت شخصی یعنی تجربه اردوگاه‌های نازی و تأمل‌های فلسفی است که به آن عمق ادبی می‌بخشد. این ساختارها باعث می‌شوند خواننده نه تنها اطلاعات کسب کند بلکه با متن به صورت عاطفی و فکری درگیر شود.