کتاب راه رشد برگرفته از سخنان آیت‌الله حائری شیرازی مهم‌ترین اثر تربیتی استاد حائری شیرازی در خصوص الگوی دینی تربیت کودک و نوجوان است.

تربیت، چرایی و چگونگی آن مساله‌ای است که پاسخش گمشده دنیای امروز است یا جواب یکتا و قابل اتکایی که همه شئون تربیت را بپوشاند وجود ندارد. برخی بر اساس آموزه‌های صرفا غربی و بر پایه روانشناسی انسانِ منهای خدا سخن گفته‌اند و عده‌ای کار را به دین واگذار کرده‌اند. در میانه همه این آرا سخن مرحوم حائری شیرازی چون آب روی آتش است. استاد حائری شیرازی بیش از هر چیزی به نکات تربیت ناب خویش مشهورند. ایشان درباره خود می‌فرمایند:

«رشته اصلی من، تربیت است ... خداوند تعالی به من عنایتی کرده که چیزهایی در مسائل تربیتی به نظرم می‌رسد».

رهبر شهید انقلاب هم در پیامی به مناسبت درگذشت آیت‌الله حائری چنین می‌فرمایند:

«ایشان از جمله عالمان دینی برجسته و موفقی بودند که عمر با برکت را یکسره در خدمت تربیت نفوس و تعالی بخشیدن به روح و دل و فکر و عمل مخاطبان خود قرار دادند..... این روحانی با اخلاص و اهل معرفت و سلوک همواره نقشی اثرگذار در ترویج معارف اسلامی و قرآنی و انقلابی داشته و به پرورش نفوس پرداخته است.»

کتاب راه رشد در جلد اول خود از هفت فصل سخن می‌گوید. فصل اول این کتاب با عنوان اهمیت انسان‌شناسی جهت ورود به مباحث تربیتی می‌گوید. این فصل علوم انسانی غربی را وهم می‌داند و از تفاوت انسان‌شناسی اسلامی و غیراسلامی می‌گوید. این فصل مخاطب را در برابر سوال انسان چیست قرار می‌دهد و پاسخ درخوری برای آن ارائه می‌کند.

فصل دوم با عنوان مباحث روش شناختی پایه‌های تربیت اسلامی را بنا می‌گذارد. شروط استفاده از روایات در مباحث تربیتی، لزوم تدوین آیین‌نامه کاربردی برای دستورات تربیت اسلامی و مقابله با گروهک‌های منحرف از جمله مباحث مطروحه در این فصل هستند.

فصل سوم به اعماق وجود انسان نفوذ می‌کند. انسان را موجودی مختار می‌داند و با تبیین نظریه فطرت و تربیت از کارآمدی مدل «فطرت و طبیعت» برای حل مسائل تربیتی می‌گوید. آیت‌الله حائری معتقدند جو بدون اختناق، بستر شکوفایی فطرت است. فطرت چون کشتی است که باید در بستر آب به حرکت درآید. در خاک و کویر پیشرفتی که ندارد هیچ، گرد و غبار غفلت نیز بر آن سایه می‌افکند.

چیستی و هدف تربیت عنوان فصل چهارم کتاب است. بر مبنای اندیشه‌های استاد حائری تعلیم انتقال علم از کسی به کسی دیگر است؛ اما تربیت، تحول است. آزادسازی انرژی متراکم انسان است؛ به جریان انداختن قدرت و تبدیل بالقوه به بالفعل است. هدف تربیت هم پیدا شدن قلبی است که آن قلب بفهمد. پدر و مادر در تربیت فرزند باید مقدمات پیدایش قلب را برای فرزندشان فراهم کنند.

کتاب در سه فصل دیگر از رابطه تعلیم و تربیت، اهمیت تربیت و لزوم اهتمام مربی به آن و اصول حاکم بر تربیت می‌گوید. این اصول عبارتند از:

• ارتباط دادن متربی با حقیقت خودش
• تقویت حجت باطنه در متربی
• مدیریت از درون
• عدم اکراه
• آگاهی
• تکریم و عزتمداری در تربیت
• محبت در تربیت
• اعتدال در تربیت
• و ...

چرا باید کتاب راه راشد را مطالعه کنیم؟

تا بکوبیم توهمات غلط‌مان را از حقیقت تربیت و بسازیم این حقیقت را بر مبنای حقیقت.

کتاب راه رشد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مربیان و معلمان، والدین، واعظان، طلاب و دانشجویان و عموم فعالان عرصه تعلیم و تربیت مخاطبان این نوشتار هستند.

برشی از جلد اول کتاب راه رشد:

قلب اگر زنده شد از پشت هر حجاب و تعلقی سرباز می‌کند و بیرون می زند. اگر بچه بخواهد درست شود قلبش باید فرمانده او باشد. یک روز دیدم قسمتی از آسفالت پشت درب اینجا به اندازه ده سانت ورم کرده و بالا آمده. حدس زدم ریشه‌ای چیزی زیر آسفالت بوده و این را بالا زده. ماشین هم از روی آن عبور می‌کرد. اما روز به روز بالا می‌آمد تا شکاف برداشت و آسفالت – به ضخامت ده سانت که چکش هم بزنی اثر نمیکند ترکید. بچه ها رفتند ببینند زیر این آسفالت چیست که این طور بالا می آید. دیدند قارچ است!

قارچی که این قدر نرم و ترد است که اگر از دست به زمین بیفتد تکه تکه می شود، حالا آسفالتی را که ماشین چند تنی از روی آن عبور می‌کند و نمی‌تواند آن را بشکند، شکسته و بالا آمده این چه خاصیتی است؟ این اثر چیست؟

این اثر زندگی است. آسفالت مرده است اما قارچ زنده است. تولید مثل می‌کند.