کتاب در شب قیام برگرفته از سلسله سخنرانی‌های شهید دکتر عبدالحمید دیالمه است که پیش از پیروزی انقلاب در سال‌های 1352 تا 1356 در جمع‌های کوچک دانشجویی آغاز شده بود و پس از پیروزی انقلاب اسلامی با مساعد شدن فضای دانشگاه‌ها جنبه عمومی و رسمی یافت. این اثر با نگاهی درون‌دینی تحلیلی بر عاشورا و مفهوم ثار‌الله ارائه می‌دهد.

برای شناخت آثار دکتر دیالمه پیش از هر چیز باید با نظام فکری ایشان آشنا شویم، فضای حاکم بر جامعه آن روزگاران را درک کنیم و مخاطبان کلام ایشان را بشناسیم. در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی مردم به بازخوانی ارزش‌های اسلامی گرایش پیدا کردند. این گرایش و اقبال عمومی سبب شد تا احزاب، به ویژه دانشجویان و فرهیختگان مجموعه‌ای از خواسته‌ها و تمایلات خویش را با درکی از دین بیامیزند و به جامعه عرضه کنند. رشد سیاسی جوانان با رشد دینی‌شان متوازن نبود و سیاست زدگی تفکرات را به همراه داشت. این فضا به ایجاد گروهک‌های انحرافی متعدد دامن زد و شهید دیالمه را نسبت به آینده اسلام و انقلاب اسلامی به شدت نگران کرد. دیالمه چاره را در دو محور می‌دید:

- تدوین مفاهیم صحیح دینی و تبیین آن برای نسل جوان

- به نقد کشیدن افکار و اندیشه‌های انحرافی و التقاطی

شهید دیالمه با حرکت مستمر بر این دو محور توانست سنگرسازی برای حفظ و اعتلای اندیشه دینی را از آشفته بازار دانشگاه آغاز کند. کتاب‌های منسوب به این شهید فرهیخته بازتابی از این چنین اندیشه‌ها است.

کتاب در شب قیام تحلیلی دقیق از عاشورا و شب عاشورا و قیام امام حسین(ع) ارائه می‌دهد. اما معتقد است پیش از ارائه این تحلیل‌ها باید خود این انسان و پیچیدگی‌های او را بشناسید تا تجلی روح حسین بن علی (ع)، به عنوان یک اسوه حسنه و به عنوان یک الگوی اساسی این انسان، چندان عجیب ننماید. اگر مخاطب این حد از پذیرش را در خود ایجاد کند می‌تواند این کلام را ایجاد کند که «کل یومٍ عاشورا و کُل ارضٍ کربلا».

چرا باید کتاب در شب قیام را مطالعه کنیم؟

تا اندیشه دینی خود را تقویت کنیم و اسلام را آنگونه که هست بشناسیم، نه آنگونه که خودمان می‌خواهیم.

کتاب در شب قیام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

دانشجویان، روشنفکران، طلاب و روحانیون و پژوهشگران اندیشه‌های اسلامی مخاطبان این سخنرانی‌ هستند.

برشی از کتاب در شب قیام:

ما که وجودمان از ابعاد مادی و معنوی تشکیل شده است، همه مایملک مادی‌مان را به مرور از دست می‌دهیم و هیچ یک از اینها برایمان باقی نمی‌ماند. حتی همانگونه که می‌دانید، در احکام اسلام برای افراد در حال احتضار یا تدفین آدابی هست که حکمت این آداب و احکام آن است که انسان به این دنیا علایق و وابستگی‌هایی دارد که این علایق هنوز در روح او وجود دارد.