کتاب «مسئله ربا و بانک» در سال 1364 برای اولین بار منتشر گردیده است. مباحث این کتاب که در مورد مساله ربا، بیمه و بانکداری از منظر فقه و سنت اسلامی است ده سال قبل در انجمن اسلامی پزشکان مطرح گردیده و مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

این کتاب را می توان از جمله آثاری دانست که در آن استاد شهید رویکردی فقهی به مساله دارند و با توجه به مشرب اجتهادی خود به این قضیه نظر داشته اند. از جمله مباحثی که در این کتاب به آن ها پرداخته شده می توان به: فرق امانت و قرض، ربای معاملی، وام سرمایه گذاری و راه حل آن، فلسفه حرمت ربا، مالکیت دولت و بحث بیمه شخص ثالث اشاره کرد. یادداشت هایی از استاد پیرامون این قضیه وجود دارد که علاقه مندان می توانند به مجموعه یادداشت های استاد مراجعه نمایند.

در ادامه برشی از این کتاب را می خوانید:

در باب معامله بیمه اگر ما عوضین را مال در نظر بگیریم و بگوییم یک طرف عوض مبلغ مجهولی است که بیمه گر میخواهد در صورت بروز خسارت یا وقوع حادثه بپردازد و طرف دیگر مبلغ معلومی است که بیمه گزار میپردازد که در بعضی از اقسام بیمه مثل بیمه عمر همین هم مجهول میشود اگر ماهیت بیمه را این بدانیم یعنی دو طرف عوض را دو مبلغی بدانیم که بیمه گر و بیمه گزار میپردازند از نظر فقهی قابل توجیه نخواهد بود، زیرا یکی از استثناهایی که ما در فقه داریم غرر است که «نهی النَّبِیُّ عَنِ الْبَیْعِ الْغَرَرِ پیغمبر اکرم از بیع غرری نهی کرد. ولی فقها میگویند این اختصاص به بیع غرری ندارد [ و این جمله] یعنی پیغمبر اکرم از هر معامله غرری نهی کرد.