کتاب سیره تربیتی حضرت موسی(ع)، دوازدهمین دفتر از سلسله مباحث سمت خدا است که توسط حجتالاسلام محمدرضا عابدینی ایراد شده و توسط نشر معارف منتشر گردیده است.
قرآن کریم در سیره تربیتی خود علاوه بر بیان مفاهیم به بیان الگو و مصداق عینی و خارجی نیز میپردازد. از این رو در قرآن کریم بیش از دو هزار آیه درباره انبیای الهی آمده است. از طرفی همه انبیا، با اینکه به شرایط زمان، مکان و استعدادها توجه داشتهاند، ولی مخاطبشان نظام فطرت بوده است؛ نظامی که خدای متعال آن را در وجود همه انسانها قرار دادهاست. از این رو به تعبیر قرآن کریم زندگی امتهای انبیای پیشین، مثلی برای امت خاتم است: «فجعلناهم سَلَفاً و مثلا للآخرینَ». لذا سیره پیامبران الگویی نیکو و قرآنی در هدایت بشریت به سوی خدای واحد و احد است.
کتاب سیره تربیتی حضرت موسی (ع) در جلد نخست خود، ابتدا به خصوصیتهای بارز قرآن میپردازد. کتاب قرآن را همواره زنده معرفی میکند و معتقد است قرآن همواره نو به نو میشود. پس از این موضوعاتی چون نسل توحیدی حضرت ابراهیم، نقش حضرت موسی در امت خاتم، نوع نگاه قرآن به تاریخ انبیا و پیوستگی سیره مبارزاتی انبیا به عنوان انسانی چند هزار ساله واکاوی میشوند.
پس از این کتاب در فصل نخست خود به دوران پیش از حضرت موسی (ع) اشاره میکند. یعقوب و بنی اسرائیل، وصیت حضرت یوسف (ع) به شیعیانش، دوران حاکمیت توحید در زمان حضرت یوسف، لازمه تشکیل حکومت برای پیادهسازی کامل توحید، جهاد و تلاش در فرهنگ انتظار و امیدآفرینی در جامعه توسط علما برخی از مهمترین مباحث مطرح شده در این فصل هستند.
کتاب در پنج فصل دیگر سیره حضرت موسی (ع) را از ولادت تا بعثت حلاجی میکند. رویه کار این است که حجتالاسلام عابدینی در هر مقطع اتفاقات مهم زندگی حضرت را برمیشمارند و پیامدهای اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و فردی آن رویداد را ذکر میکنند.
جلد دوم سیره تربیتی حضرت موسی (ع) از چهار فصل تشکیل شده است. فصل اول به بعثت حضرت موسی (ع) اختصاص دارد و موضوعاتی چون دو جهانبینی در معجزات حضرت، معجزه انبیا برای هدایتگری، فرستادن موسی (ع) به سمت فرعون و تاثیر همنشین در شقاوت و سعادت انسان را از نظر میگذراند.
فصل دوم کتاب دعاهای موسی (ع) پس از بعثت را واکاوی میکند. این ادعیه جدای از ارتباط با خداوند، به نیازهای اساسی آدمی در عرصه اجتماعی نیز اشاره میکند. شرح صدر و گستره وجودی، گره گشایی از زبان، فخر فروشی و مراتب آن، سختیهای پیش راه موسی (ع) و درخواست وزیر، شرح صدر به تناسب وظیفه الهی و عدم اشتراک حق و باطل پارهای از موضوعات اساسی این فصل هستند.
سیره موسی و هارون (ع) در قصر فرعون به فصل سوم کتاب رسیده است. این فصل نشان میدهد هر آدمی جدای از مسئولیت فردی و خانوادگیاش، مسئولیت اجتماعی دارد. سیره حضرت در این دوره به لزوم برنامهریزی در مقابل دشمن، حرکت همهچیز در عالم، هدایت تشریعی و اختیار انسان، وابستگی به قدرت و ثروت و عامل نادیدهگرفتن عقل، تاثیر همبستگی اجتماعی بر گسترش نفوذ و هدایت و کمال الهی همه موجودات اشاره دارد.
ماجرای موسی (ع) و ساحران نیز به فصل چهارم کتاب رسیده است. این فصل به مخاطب نشان میدهد دروغگویی بینتیجه نخواهد ماند. سپس به تزلزل ساحران در برابر حضرت موسی (ع) اشاره میشود. این فصل نشان میدهد حضرت موسی چگونه به مدیریت فضا و زمان پرداختند تا به پیروزی برسند. سجده ساحران، فروتنی در برابر دانش، نگرش ساحران به دنیا و آخرت پس از ایمان، لزوم شعارسازی در برابر دشمن و خودداری ساحران از تقیه برخی از موضوعات مطرح شده در این فصل هستند.
حضرات معصومین (ع) با بیان سنت الهی در تکرار وقایع، بالخصوص جریان بنیاسرائیل را از وقایعی میدانند که حوادث آن برای مسلمانان تکرار میشود که باید با اتکای به این تجربه تاریخی که خدای سبحان نقل میکند در جهت درست تاریخ بایستند تا در کنار رویشها و نه ریزشها قرار بگیرند. افزون بر اینها کتاب حاضر حضرت موسی را به عنوان نمونهای از یک انسان کامل معرفی میکند تا الگویی نیکو در مسیر زندگی بشر ارائه دهد.
علاقهمندان به سبک زندگی اسلامی، تربیت اسلامی، تاریخ انبیا و داستانهای مذهبی مخاطبان این نوشتار هستند.
اصل جریان خلقت آدم علیه السلام مخصوص آدم علیه السلام است و درباره شخص دیگری تکرار نشده است. اگرچه خلقت عیسی علیه السلام نیز مانند دیگران نبوده و نحوه ای از شباهت به حضرت آدم علیه السلام دارد که إِنَّ مَثَلَ عِیسَى عِنْدَ اللهِ کَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ من تراب این ماجرا با ماجرای حضرت آدم علیه السلام متفاوت است. نحوه خلقت آدم علیه السلام و سپس سجده ملائکه و تمرد شیطان و سپس ورود به بهشت و بعد از آن هبوط ایشان به زمین همگی اختصاص به ایشان دارد.
نظرات