کتاب «جاذبه و دافعه علی (ع)» مجموعه‌ای است از چهار سخنرانی ارزشمند متفکر شهید، استاد مرتضی مطهری در روزهای 18 تا 21 ماه مبارک رمضان سال 1348 در حسینیه ارشاد. این اثر در دو بخش از دلایل پذیرش و طرد مولا امیرالمومنین (ع) می‌گوید و گوشه‌ای از عظمت و منش حضرت را برای همه مشتاقان بازگو می‌کند.

این اثر ابتدا، قوانین جذب و دفع انسان‌ها را مرور می‌کند. شهید مطهری نشان می‌دهند که هر انسان سلیم‌النفس باید هم دارای جاذبه و هم دارای دافعه باشد. بدیهی است فقیرانی که تا پیش از حضرت سهمی در بیت‌المال نداشته‌اند به حضرت جذب شوند و دنیادوستانی چون طلحه و زبیر که عدالت علی (ع) را برنمی‌تابند، دچار دافعه می‌شوند. از این رو حضرت شخصیتی دونیرویی هستند.

کتاب در بخش اول خود به سراغ اوصاف ستودنی حضرت علی(ع) رفته و پس از به تصویر کشیدن قدرت جاذبه مولا که جان‌های عاشق را به سوی منبع نور می‌کشاند، از مکتب تشیع با عنوان مکتب محبت و عشق یاد می‌کند. بهترین وسیله تهذیب نفس از دیدگاه سقراط، فیلسوفان، اهل عرفان و سیر و سلوک و رمز جاذبه علی (ع) از دیگر موضوعات این فصل هستند.

بخش دوم از قدرت دافعه و طرد عناصری می گوید که با رخنه در میان بندگان خدا، چون بردگان شیطان، فتنه و انحراف ایجاد می‌کردند. این فصل از عوامل دشمن سازی حضرت و نیروی دافعه ایشان می‌گوید. قطعا عدالت حضرت یکی از این عوامل است. فتنه ناکثین، قاسطین و مارقین و اصول عقائد خوارج دیگر موضوعات این فصل هستند. این فصل نشان می‌دهد که چگونه مقدس‌مآبانی چون خوارج به ظاهر اسلام پایبندند اما از روح اسلام تهی هستند و از آیات قرآن نتیجه باطل می‌گیرند.  

چرا باید کتاب جاذبه و دافعه علی (ع) را مطالعه کنیم؟

تا ضمن آشنایی با تاریخ اسلام و عظمت منش و روح حضرت دو نیروی دافعه و جاذبه وجودی اشخاص را بشناسیم و از آن به خوبی استفاده کنیم.

کتاب جاذبه و دافعه علی (ع) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

عموم شیعیان و محبان حضرت، طلاب و روحانیون، پژوهش‌گران، علاقه‌مندان به تاریخ اسلام و جوانان اندیشمند مخاطبان این سخنرانی هستند.

برشی از کتاب جاذبه و دافعه علی (ع):

علی دو طبقه را سخت دفع کرده است: ۱. منافقان زیرک ۲. زاهدان احمق. همین دو درس برای مدعیان تشیع او کافی است که چشم باز کنند و فریب منافقان را نخورند، تیزبین باشند و ظاهربینی را رها نمایند، که جامعه تشیع در حال حاضر سخت به این دو درد مبتلاست.