کتاب کشف حجاب به قلم مهدی صلاح با اتکا به منابع متعدد و مستند زمینهها، پیامدها و واکنشهای پدیده کشف حجاب در دوره پهلوی را مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهد.
گزافه نیست اگر بگوییم تاریخ ایران پیش از انقلاب را مردان نوشتهاند و زنان تاثیری در اجتماع نداشتهاند. اما این خانهنشینی زنان به علت حجاب آنها نبوده است. حجاب عاملی برای محدودیت نبوده و نیست، بلکه مصونیت است. با این حال رضاشاه در سفر به ترکیه و فرنگ عامل پیشرفت آنها را در بیحجابی میدانست. این شد که پروژه حجاب زدایی را در ایران پی گرفت. در دی ماه 1314 با حضور بدون حجاب خانواده شاه، کشف حجاب علنا به نمایش گذاشته شد و سپس از سوی شاه رسما داشتن حجاب منع گردید. جامعه اسلامی ایران این قانون ضمخت را هرگز برنتابید و شدت نارضایتیها را افزایش داد. کتاب حاضر چند و چون این واقعه را به خوبی واکاوی میکند.
مقدمه کتاب در بحث نسبتا مفصلی به بررسی منابع مختلف کتاب میپردازد و از اتقان آنها سخن میگوید. سپس در فصل اول قضیه کشف حجاب از دیدگاه تجدد طلبان قاجار مورد توجه قرار گرفته است و نظریات آنها در خصوص کشف حجاب بررسی گشته است. از آنجایی که این اقدامات زمینه را برای اقدامات تجدد طلبانه رضا شاه فراهم ساخته است، کشف حجاب رضاخانی را باید در امتداد تجدد طلبی قاجار تحلیل کرد.
فصل دوم زمینههای داخلی و خارجی جریان کشف حجاب را واکاوی میکند و از اقدامات رضا شاه برای رسمیت بخشیدن به این جریان میگوید.
اعلام کشف حجاب در ایران و اقدامات سازمان یافته دولت و دستگاههای اجرایی کشور به منظور پیشبرد قانون کشف حجاب در فصل سوم واکاوی شدهاند.
فصل چهارم کتاب حجاب زدایی را در مناطق شهری، روستایی و عشایری مورد توجه قرار داده است و از موانع اجرایی کشف حجاب و تلاش مسئولین اجرایی برای برطرف ساختن این موانع میگوید.
دو فصل پایانی کتاب واکنشهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی در برابر کشف حجاب را بازبینی میکنند و نشان میدهند چگونه سینما، رادیو و تلویزیون به اسباب حجاب زدایی تبدیل شدهاند، اما جامعه ایران همسو با این اقدامات گام برنمیدارد.
تا از نقش زنان در پیشبرد و عقبگرد جامعه آشنا شویم، درک کنیم پیشرفت معادل بیحجابی یا بدحجابی نیست و تاریخ را تکرار نکنیم، حجابی را که رضا شاه به اجبار از سرزنان برگرفت خودمان به اختیار از جامعه نسوان حذف نکنیم و شکست فرهنگی رو به انحطاط انسانیت را آغاز نکنیم.
بانوان، علاقهمندان به تاریخ ایران معاصر، فعالان فرهنگی و جوانان مخاطبان این نوشتار هستند.
رضا شاه برای آنکه بتواند طرح اروپایی خود را به منصه ظهور برساند پس از آنکه نسبت به حذف تدریجی روحانیت از صحنههای حقوقی و سیاسی - اجتماعی اقدام کرد در صدد گسترش و ایجاد مدارس آموزشی خصوصاً مدارس آموزشی دختران به سبک و سیاق غربی برآمد تا از طریق این مراکز بتواند در پیشبرد طرح حجاب زدائی اقدام نماید.
به دنبال این اقدامات تقویت و گسترش کانونها و انجمنهای زنان که بر فعالیتهای مدارس نظارت میکردند در سرلوحه برنامههای تجدد گرایانه وی قرار گرفت تا زمینه لازم را برای اعلام رسمی طرح خود فراهم سازد.
نظرات