کتاب چهارچوب نوین بازسازی ساختار اقتصادی امت واحده اسلامی اثری از رامین قانع خرازی کار است که با بهرهگیری از ظرفیت الگوی بومی شده طرح مارشال، فرصتی برای عبور از وابستگی اقتصادی جهان اسلام ارائه میدهد.
در سال ۱۹۴۵، اروپا پس از شش سال جنگ جهانی دوم، کاملا ویران شد. دهها میلیون نفر کشته و میلیونها نفر آواره شده بودند. شهرها نابود شدند. سقوط ارزهای ملی، مردم را مجبور به گدایی و مبادله کالا به کالا کرده بود. در پاسخ به این بحران، دولت هری ترومن در ایالات متحده، تصمیم گرفت که اروپا را بازسازی کند. با توصیه جورج مارشال، وزیر خارجه آمریکا، کنگره مجموعهای از بستههای کمک مالی عظیم را برای مردم و جوامع اروپایی تصویب کرد. آمریکا بیش از ۱۳.۳ میلیارد دلار برای بازسازی اروپا هزینه کرد. این طرح که به طرح مارشال معروف شد در ظاهر اروپای ویران شده را از خاک بلند کرد، اما این کمکها بدون شرط نبودند. کشورهای دریافتکننده باید، موانع تجاری را کاهش داده، صادرات خود را به ایالات متحده افزایش میدادند و بازارهای خود را برای کالاهای آمریکایی باز میکردند. هدف این طرح، صرفاً بازسازی زیرساختها نبود، بلکه ادغام اروپا در نظم نوین لیبرال به رهبری ایالات متحده بود.
کتاب حاضر معتقد است با تغییر مقصد و غایت طرح مارشال از سلطه نرم و نفوذ سیاسی بر جوامع به ایجاد توانمندسازی درونزا، تقویت همافزایی اقتصادی و ساختن زنجیرهای از مقاومت و استقلال مشترک میتوان به سلطه اقتصادی نظام سرمایهداری غربی پایان داد و به الگویی کاربردی و راهبردی برای عبور جهان اسلام از وابستگی و حرکت به سوی استقلال اقتصادی پایدار ارائه داد.
از این رو کتاب در ابتدا به ضرورت اتحاد اقتصادی در جهان اسلام پرداخته است؛ اتحادی که نه تنها راهبردی، بلکه فقهی و تمدنی است. کتاب از چالشهای این مسیر میگوید. تشتت سیاسی و جغرافیایی، وابستگی ساختاری بسیاری از کشورهای اسلامی به اقتصاد غرب و بحرانهای داخلی مدیریت و فساد و مخالفتهای برخی از حکام عمده چالشهای این مسیر هستند.
فصل دوم با کالبد شکافی بنیانهای فکری، ساختار اجرایی و انگیزههای آشکار و پنهان طرح مارشال از آن به عنوان یک نمونه موفق تاریخی در بازسازی اقتصادی کشورهای فرسوده از جنگ، رونمایی میکند.
و فصل سوم به عنوان مهمترین فصل کتاب از مدل بومی شده طرح مارشال برای امت اسلامی میگوید. این فصل اصول و چهارچوب بومیسازی طرح بازسازی اقتصادی، متناسب با شرایط جهان اسلام، از منظر فرهنگی، تاریخی، سیاسی و اقتصادی ترسیم میشود.
تا بستر اقتصادی تمدن واحده اسلامی را فراهم آوریم و در سایه اقدام و عمل برسیم به اقتصاد پایدار، به دور از تسلط اقتصادی غرب.
علاقهمندان به علوم انسانی اسلامی، دانشجویان مرتبط با علوم اجتماعی، رجل سیاسی، آرزومندان تشکیل امت واحده اسلامی و عموم متفکران مسلمان مخاطبان این جستار هستند.
اگر کشورهای اسلامی یک ساز و کار مشترک بهرهداری از انفال بینالمللی امت ایجاد کنند، بخشی از منابع انفال، میتواند مستقیما به صندوق بازسازی و توسعه امت واریز شود.
نظرات