کتاب روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای دایره‌المعارف مصوری است که زندگی رهبر شهید انقلاب را از سال 1318، یعنی از بدو تولد، تا فروردین 1393 روایت می‌کند. جعفر شیرعلی نیا به کمک نشر سایان توانسته در هزار صفحه علاوه بر مرور تاریخ معاصر ایران از شخصیت‌های ریز و درشت انقلاب بگوید.

کتابی که هم‌اکنون پیش روی شماست در نقطه آغازین، پروژه‌ای سخت و پیچیده می‌نمود. روایت زندگی آیت‌الله خامنه‌ای با سختی‌های فراوانی همراه است. از یک سو درباره بسیاری از بخش‌های زندگی ایشان با بحران منبع روبه‌رو هستیم و آثار تاریخی درباره زندگی ایشان موجود نیست. از سوی دیگر تکثر اتفاقات از دهه 40 تا سال‌هایی پس از انقلاب آن‌چنان گسترده است که جمع‌آوری منبع و ذکر دقیق آنها کاری بس دشوار می‌نمود. اما تیم تحقیقاتی آقای شیرعلی نیا با قدرت کار را آغاز کردند. یکی از محورها بررسی تک‌تک سخنرانی‌ها، گفتارها، مصاحبه‌ها، نامه‌ها و پیام‌هایی بود که از ایشان منتشر شده است. مجموعه‌ای از این اطلاعات در دوران رهبری آیت‌الله خامنه‌ای توسط موسسه فرهنگی پژوهشی انقلاب اسلامی گرد‌آوری شده بودند که به دقت مورد مطالعه قرار گرفتند. درباره دوران پیش از رهبری نیز به نشریات روآوردیم و با جمع‌آوری سخنان و مصاحبه‌های آقای خامنه‌ای، فرآیند گردآوری اطلاعات تاریخی را پیمودیم.

درباره شیوه روایت هم باید گفت که آقای شیرعلی‌نیا همواره یک نگرش را سرلوحه کار خود قرار داده است، و آن جمله‌ای است از بارباراتاکمن مورخ مشهور: «هدف مورخ حفظ توجه خواننده است، یا باید باشد ... من می‌خواهم خواننده صفحه را که برمی‌گرداند، به آخر برساند. این مقصود موقعی حاصل می‌شود که روایت روان پیش برود و فرسوده در بند تحقیق و زیر بار تفصیل به گل ننشیند.»

درباره انتخاب عکس‌ها هم باید بیش از هر کسی مدیون حسین بهرامی باشیم. حسین بهرامی هنرمندی است عکاس و از محققان عکس در ایران. او ما را در فرآیند انتخاب عکس‌های مورد نیاز کتاب یاری داد. آرشیو روزنامه همشهری، آرشیوهای انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس، روزنامه اطلاعات و جام‌جم، مرکز اسناد و موزه آستان قدس رضوی و شهرداری مشهد همه پای کار آمدند تا عکس‌های این مجموعه به نقطه درخشانی برسد.

پس از این تکمیل کتاب در 9 فصل آغاز گردید. فصل اول کتاب با عنوان «متولد فروردین» روایت روزهای آغازین زندگی سید علی خامنه‌ای است؛ روایت روزگار کودکی، مکتب، دبستان، و ورود به حوزه علمیه تا قبل از هجرت به قم. در این فصل با راز پیوند سید علی با درس دین، قرآن و شعر و رمان و دنیای ادبیات آشنا می‌شوید.

فصل دوم، روزهای مبارزه، از روزهای هجرت حجت‌الاسلام خامنه‌ای به قم و شرکت در مجالس درس علمای قم می‌گوید. آشنایی با آیت‌الله خمینی (ره) و شاگردان او و شش بار زندان و بارها بازجویی تنها بخشی از حوادث این دوره است. در این دوره آیت‌الله خامنه‌ای به روحانی‌ای مبارز، روشنفکر، اهل قلم و ترجمه و محبوب بسیاری از جوانان مبارز تبدیل می‌شود و جلسات تفسیر قرآن و نهج‌البلاغه او بسیار شلوغ می‌شوند.

فصل سوم با نام اوج انقلاب با آخرین بازداشت آقای خامنه‌ای آغاز می‌شود و این بار به جای زندان به سیستان تبعید می‌شود. این فصل به اوج مبارزات پیش از انقلاب اختصاص دارد. انتقال آقای خامنه‌ای از سیستان به مشهد، حضور در تهران و تشکیل شورای انقلاب در تهران، حضور پر رنگ در پایتخت و شکستن فضای ناامیدی حاکم بر مبارزات تا ظهور نتیجه بخشی از اهم مطالب این فصل هستند.

روزهای سخت با روزهای پس از پیروزی آغاز می‌شود و فصل چهارم کتاب را تشکیل می‌دهد. آقای خامنه‌ای که در آن روزها بیشتر مرد فرهنگ بودند تا سیاست به تقاضای مردان سیاسی انقلاب به سمت سیاست متمایل شدند. حضور در جمع شورای انقلاب، شورای عالی دفاع، نمایندگی مجلس، سرپرستی سپاه و امام جمعه تهران تنها بخشی از مسئولیت‌های آیت‌الله خامنه‌ای بود. شاید مهم‌ترین اتفاق این بخش انفجار ششم تیرماه 1360 و مجروحیت آیت‌الله خامنه‌ای باشد.

فصل پنجم با عنوان دولت ناهماهنگ به دوران ریاست جمهوری حجت‌الاسلام خامنه‌ای می‌پردازد. آقای خامنه‌ای اولین رئیس جمهور روحانی ایران شد. در سال اول ریاست ایشان با همدلی سایر مسئولین پیروزی‌های بسیاری رخ داد، اما بعد از این دسته‌بندی‌ها و اختلافات آغاز شد. ایشان علی‌رغم میل باطنی‌شان برای بار دوم کاندید ریاست جمهوری شدند و دوران پرفراز و نشیب ریاست ایشان در این فصل یادآوری می‌شود.

فصل ششم به مساله جانشینی امام می‌رسد و از نقش خبرگان رهبری در آرامش وطن می‌گوید. در این دوران دوست و همرزم قدیمی آقای خامنه‌ای، حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس جمهور دوران سازندگی می‌شود. در این دوران کشور درگیر دنیای پس از جنگ می‌شود و به بازسازی‌های عمرانی، اقتصادی و فرهنگی روی می‌آورد.

فصل هفتم با عنوان سال‎های پرحادثه با ریاست جمهوری آقای خاتمی آغاز می‌شود. چالش‌های گسترده‌ای که با روی کارآمدن اصلاح‌طلبان در کشور آغاز شد، گشایش پرونده هسته‌ای ایران، فرورفتن جهان در جنگ، دو قطبی‌سازی جامعه و دولتمردان و مدیریت رهبری در این روزگار سراسر حادثه اهم مطالب فصل را تشکیل می‌دهد.

فصل هشتم با عنوان بازگشت به محمود احمدی نژاد و شرکت 40 میلیونی مردم در انتخابات می‌رسد. اغتشاشات سال 88 و درگیری بر سر ریاست و سرسپردگی سیاست‌مداران فریب خورده کشور را تا لبه پرتگاه پیش می‌برد. اما رهبری اجازه این سقوط را نمی‌دهند.

در نهایت فصل نهم به دولت تدبیر و امید می‌رسد. این دولت از تغییر نحوه تعامل با دنیا می‌گوید. فصل پایانی کتاب به بهار سال 93 و ربع قرنی می‌رسد که آیت‌الله خامنه‌ای رهبری جمهوری اسلامی را برعهده داشته‌اند. مذاکرات هسته‌ای و رهنمودهای رهبر شهید انقلاب در دوران مذاکرات عمده مطالب این بخش را به خود اختصاص داده است.

چرا باید کتاب روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای را مطالعه کنیم؟

تا با رهبر شهیدمان بیشتر آشنا شویم، بدانیم چه بر سرمان رفته و چه خون دلها خورده‌ایم تا این انقلاب و این نظام را بسازیم، تا بدانیم برای ماندن این نظام چه باید بکنیم، تا بدانیم دست استکبار چه جنایاتی را پدید آورد، تا ...

کتاب روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

عموم مردم ایران زمین، هرآنکه دل در گروی این نظام دارد و هرآنکه می‌خواهد کشورش و رهبر شهیدش را بیشتر بشناسد، هرآنکه عرق ملی دارد و هرآنکه دلش برای ایران می‌تپد؛ همه و همه مخاطبان این دایره‌المعارف هستند.

برشی از کتاب روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای:

از دغدغه‌های رهبری در همان روزهای ابتدای رهبری حفظ اقتدار ارتش و سپاه بود و درباره سپاه معتقد بود تنها نیرویی که قادر است از انقلاب و نظام جمهوری اسلامی انقلابی دفاع کند فقط سپاه است. اگر ما سپاه را نداشته باشیم و یا ضعیفش را داشته باشیم قادر نخواهیم بود از انقلاب دفاع کنیم. رهبری گفت که این نظر را از روزهای ابتدایی تشکیل سپاه داشته است و حتی اگر نظرش چنین نبود به خاطر تبعیت از امام نباید اجازه تضعیف سپاه یا ادغام آن در ارتش را می‌داد. همانطور که امام رضوان‌الله تعالی علیه معتقد بودند و تا آخر هم اعتقادشان همین بود که سپاه و ارتش نبایستی به نفع دیگری هضم بشوند و از بین بروند بلکه هر دو باید بمانند.