کتاب خط استشراق که برگرفته از سخنان شهید دکتر عبدالحمید دیالمه است و به مدد نشر معارف به بازار کتاب رسیده است، به بررسی خط سیر شرق شناسی و شرق شناسان و مطالعات تحریف شده آنها می‌پردازد.

برای شناخت آثار دکتر دیالمه پیش از هر چیز باید با نظام فکری ایشان آشنا شویم، فضای حاکم بر جامعه آن روزگاران را درک کنیم و مخاطبان کلام ایشان را بشناسیم. در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی مردم به بازخوانی ارزش‌های اسلامی گرایش پیدا کردند. این گرایش و اقبال عمومی سبب شد تا احزاب، به ویژه دانشجویان و فرهیختگان مجموعه‌ای از خواسته‌ها و تمایلات خویش را با درکی از دین بیامیزند و به جامعه عرضه کنند. رشد سیاسی جوانان با رشد دینی‌شان متوازن نبود و سیاست زدگی تفکرات را به همراه داشت. این فضا به ایجاد گروهک‌های انحرافی متعدد دامن زد و شهید دیالمه را نسبت به آینده اسلام و انقلاب اسلامی به شدت نگران کرد. دیالمه چاره را در دو محور می‌دید:

- تدوین مفاهیم صحیح دینی و تبیین آن برای نسل جوان

- به نقد کشیدن افکار و اندیشه‌های انحرافی و التقاطی

شهید دیالمه با حرکت مستمر بر این دو محور توانست سنگرسازی برای حفظ و اعتلای اندیشه دینی را از آشفته بازار دانشگاه آغاز کند. کتاب‌های منسوب به این شهید فرهیخته بازتابی از این چنین اندیشه‌ها است.

برای فهم کتاب خط استشراق باید با دو واژه آشنا بشویم؛ واژه‌های استشراق و مستشرق. مستشرق (خاورشناس / خاورپژوه) کسی است که درباره آنچه مربوط به مشرق زمین می باشد، تحقیق می‌کند. ریشه این واژه همچون واژه «استشراق» در زبان عربی است که از کلمه «شرق» به معنای محل طلوع خورشید گرفته شده و بر مطالعات خاصی اطلاق میشود؛ از این رو، آن را در اصطلاح به اسلام شناسی توسط غیر مسلمانان تعریف کرده‌اند. استشراق به مطالعات غربی‌ها درباره فرهنگ شرق، به ویژه هر چیزی که متعلق به تاریخ، زبان، رسوم، هنر، علوم، عقاید و عادات باشد، گفته می‌شود.

کتاب خط استشراق سیر تحول و تطور جریان شرق‌شناسی و دستاوردهای این جریان استعماری را بررسی می‌کند. در واقع دکتر دیالمه معتقدند خطی در جوامع اسلامی ایجاد شد به عنوان خط استشراق. خاورشناسانی ساختند تا اینها اسلام را در جوامع شرقی آنچنان که خودشان می‌خواهند به ما یاد بدهند و بعد دائما اسلام‌شناس، جامعه‌شناس و متخصص علوم انسانی به جامعه ما روانه کنند. شهید دیالمه به خوبی از این جریان مطلع شدند و در برابر این انحراف ایستادند.

چرا باید کتاب برده‌داری در اسلام را مطالعه کنیم؟

تا اندیشه دینی خود را تقویت کنیم و اسلام را آنگونه که هست بشناسیم، نه آنگونه که خودمان می‌خواهیم. به ویژه کتاب خط استشراق از جریان انحرافی مستشرقان پرده برمی‌دارد.

کتاب برده‌داری در اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

دانشجویان، روشنفکران، طلاب و روحانیون و پژوهشگران اندیشه‌های اسلامی مخاطبان این سخنرانی‌ هستند.

برشی از کتاب خط استشراق:

... یعنی وقتی پذیرفتم که بعد از مدتی دیگر دوره مذهب تمام می‌شود و بعد دوره تعقل است، این زمینه‌ای می‌شود تا در ذهن من ابعادی را ایجاد کند که وقتی یک مارکسیست گفت دین به دوره‌های برده‌داری، فئودالیته و سرمایه‌داری در دوره سوسیالیسم و قبلش مربوط است و دیگر نقشی نمی‌تواند داشته باشد، من این تحلیل را به عنوان یک تحلیل علمی می‌پذیرم و به نظر خوب می‌آید، چون ...