کتاب الگوی تفکر از منظر آیت الله سید علی خامنهای (ره) به قلم مسلم امیری طیبی، در دو فصل از روششناسی و تجزیه و تحلیل اطلاعات، چیستی تفکر، چرایی تفکر و چگونگی تفکر در پرتو اندیشههای رهبر شهید انقلاب (ره) میگوید.
تفکر واژهای است که در متون دینیمان بسیار بدان تاکید شده است. بسیار شنیدهایم که «ساعتی تفکر بهتر از هفتاد سال عبادت است.» و چه آیاتی که با عبارت «لعلَّکُم تتفکَّرون» و «لعلَّکُم تعقِلون» همراه نشدهاند! این همه تاکید بر تفکر ذهن آدمی را به سوالاتی اینچنینی میکشاند: تفکر چیست؟ چرا تفکر؟ چگونه تفکر کنیم؟ کاوش در منظومه فکری رهبر شهیدمان پاسخ این سوالات را آشکار میسازد.
مسلم امیری طیبی در فصل اول کتاب خود ذکر میکند که برای طراحی الگوی تفکر از منظر حضرت آیت الله خامنهای (ره) از تحلیل محتوای کیفی استفاده کرده است. این روش در سادهترین شکل، مفاهیم مورد نیاز پژوهش را از متن مورد مطالعه استخراج میکند. مفاهیمی که در قالب مقولاتی منظم سامان مییابند. روش مذکور بر این فرض، بنا شده است که با تحلیل پیامهای زبانی میتوان به کشف معانی، اولویتها، شیوهها، نگرشهای درک و سازمان یافتگی پدیدهها دست یافت؛ هم چنین به دلیل انعطافپذیری بسیار بالای این روش در شرایط کاملا متغیر و متفاوت قابل استفاده است. لذا فصل نخست کتاب محتوای پژوهش، که همان بیانات رهبر شهیدمان است، را کدگذاری میکند و فهرستی از کدها ارائه میدهد و اطلاعات را گروهبندی میکند.
فصل دوم کتاب نتایج به دست آمده از مراحل «تحلیل محتوای کیفی» را به تفصیل مورد بررسی قرار میدهد. بهترین زمان و مکان تفکر، نتیجه تفکر و موضوعات و معنای تفکر ذیل سرفصل چیستی تفکر واکاوی میشوند. این فصل نشان میدهد که تشخیص امور ماندنی از امور فانی از برترین اندیشهها هستند و تفکر موجب معنابخشی به عبادت میشود. این فصل بهترین زمان تفکر را سحر میداند و بهترین مکان تفکر را مسجد، آن هم در دوران اعتکاف.
پس از این کتاب به شناخت و انتخاب راه تفکر میپردازد و به تحصیل نیازها روی میآورد تا تفکر متعالی حاصل شود و آثار متنوع آن ظاهر گردد. کتاب دانش و تفکر، پرهیز از سطحینگری و آموزش اخلاقی را مورد مداقه قرار میدهد و با توجه به ویژگیهای متفکران جریانساز به رفع موانع تفکر و اثربخشی آن اشاره میکند.
تا بیاموزیم که چگونه فکر بورزیم و چراغ اندیشه را در دل خویش روشن سازیم. تقویت اعتماد به نفس ملی، ابتکار و نوآوری، جدیت در تلاش و استمرار در حرکت برخی از نتایج حاصله از این کتاب هستند.
دانشجویان و اساتید دانشگاهها، علاقهمندان به علوم انسانی اسلامی، افرادی که به واکاوی اندیشههای رهبر شهیدمان علاقه دارند و عموم پژوهشگران مخاطبان این نوشتار هستند.
سؤالی از آیت الله حائری پرسیده میشود که آیا پیش فرضهای دینی مانع تفکر آزاد نیست؟ ایشان در پاسخ میفرمایند: «خیر شما این طرف و آن طرف جوی، برای اینکه آب برود و هرز نرود، لبه گذاری میکنید. این لبهگذاری برای هرز نرفتن است. مانع که سر راه آب نگذاشتهاید. برای اینکه حرام نشود و هرز نرود، این طرف و آن طرفش هم لبه میگذاری. بایدها و نبایدهای دین لبه گذاری است. لبه گذاری برای پیشگیری از تلفات است و مانع نیست.
نظرات