کتاب شرح حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر حدیث مکارم الاخلاق، بازنویسی سلسله جلسات معظم له در سال 1352 هجری شمسی در مسجد کرامت مشهد است که اخلاق اسلامی را در دو بعد فردی و اجتماعی از نظر می‌گذراند.

می‌فرماید: «وَ ... بْنُ مُسْکَانَ عَنْ أَبِی عَبْدِ اَللَّهِ اَلصَّادِقِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: «إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِمَکَارِمِ اَلْأَخْلاَقِ فَامْتَحِنُوا أَنْفُسَکُمْ فَإِنْ کَانَتْ فِیکُمْ فَاحْمَدُوا اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اِرْغَبُوا إِلَیْهِ فِی اَلزِّیَادَةِ مِنْهَا فَذَکَرَهَا عَشَرَةً اَلْیَقِینَ وَ اَلْقَنَاعَةَ وَ اَلصَّبْرَ وَ اَلشُّکْرَ وَ اَلْحِلْمَ وَ حُسْنَ اَلْخُلُقِ وَ اَلسَّخَاءَ وَ اَلْغَیْرَةَ وَ اَلشَّجَاعَةَ وَ اَلْمُرُوءَةَ؛

خداوند پیامبران را به اخلاق نیک ممتاز ساخت،هر که در خود خوى خوش بیند شکر خدا گوید،و هر که ندارد با تضرع و زارى از او بخواهد.پرسیدند:اخلاق نیک چیست‌؟فرمود: پرهیزگارى، قناعت، صبر، شکر، حلم، حیا، سخاوت، شجاعت، غیرت، راستگوئى، احسان، امانت، یقین، خوشخوئى و مردانگى. 

حضرت آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای (ره) با اتکا به این حدیث نورانی پیرامون یقین، قناعت، صبر، شکر، حلم، حسن خلق، سخاوت، غیرت، شجاعت، مروت و راستی و امانت‌داری به شرح و بسط پرداخته‌اند و سبک زندگی فردی و اجتماعی یک انسان مسلمان مبارز را ترسیم کرده‌اند.

خدای متعال بشر را طوری آفریده است که به تربیت احتیاج دارد. هم از بیرون باید او را تربیت کنند؛ هم از درون خودش باید خودش را تربیت کند. در مقوله مسائل معنوی این تربیت، یکی تربیت فکر و قوای عقلانی اوست که محل این تربیت، تعلیم است؛ و یکی تربیت نفس و قوای روحی و قوه غضبیّه و شهویه اوست که نام این تربیت «تزکیه است.

اگر انسان تعلیم درست و تزکیه درست شود، همان ماده مستعدی است که در کارخانه مناسبی شکل مطلوب خود را پیدا کرده و به کمال رسیده است. هم در این نشئه وجود او منشأ برکت و خیر و مایۀ آبادی جهان و آبادی دلهای انسان‌هاست هم وقتی وارد نشئه دیگر شد و به عالم آخرت قدم گذارد، سرنوشت او همان سرنوشتی است که همه انسانها از اول تا امروز مشتاق آن بوده‌اند؛ یعنی زندگی ابدی سعادتمندانه و بهشت. لذا انبیا از اول تا نبی مکرّم خاتم صَلَّى الله علیه وآله و سلم هدف خود را تعلیم و تزکیه معیّن کرده‌اند: «یُزَکّیهم وَیُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَالحِکمَةَ». انسانها را هم تربیت عقلانی و فکری می‌کنند و هم تربیت روحی. کتاب حاضر در آینه اندیشه‌های رهبر شهید انقلاب‌مان راه دستیابی به این مهم را فراهم می‌آورد.

چرا باید کتاب شرح حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر حدیث مکارم الاخلاق را مطالعه کنیم؟

تا مطابق سیره پیامبران به اخلاق اسلامی متخلق شویم.

کتاب شرح حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر حدیث مکارم الاخلاق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

علاقه‌مندان به حوزه‌‌های اخلاق و عرفان، دوستداران سبک زندگی اسلامی و افرادی که میخواهند با اندیشه‌های تربیتی رهبر شهیدمان آشنا شوند و در وادی تزکیه گام نهند مخاطبان این نوشتار هستند.

برشی از کتاب شرح حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر حدیث مکارم الاخلاق:

این قدر اصلاح ذات البین مهم است که فرمود: «اَحَبَّ الکَذِبَ»، نفرمود: «جَوَّزَ الکَذِبَ فِی الصَّلاح». گاهی اصلاح بین دو مؤمن یا دو جماعت مؤمن اقتضا می‌کند انسان خلاف واقعی بگوید، برای اینکه یک کدورتی را یک نقاری" را از میان بردارد می فرماید این را خدای متعال دوست می‌دارد. بالاتر از اینکه آن را جایز بداند.