کتاب تفسیر سوره صف از حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی حسینی خامنه‌ای (ره) برگرفته از جلسات تفسیری معظم له در جمع پاسداران و اعضای دفتر ریاست جمهوری است. تمام آیات این سوره در چهار جلسه از نوزدهم آذرماه  تا بیست‌وچهارم دی‌ماه 1361 بحث و بررسی شدند. رهبر قرآنی و شهیدمان این جلسات تفسیری را در دوران ریاست جمهوری‌شان ایراد فرموده‌اند.

قرآن کریم، این صحیفه نور و منشور جاودان هدایت، تنها کتابی برای تلاوت و آذین‌بخش محافل نیست؛ بلکه دریایی بی‌کران از معرفت و چراغی فروزان در مسیر پرپیچ‌وخم زندگی انسان است. عظمت این کلام آسمانی در آن است که از ژرفای جان آدمی تا گستره زندگی اجتماعی او را دربرمی‌گیرد و راه درست زیستن و رسیدن به سعادت را فراروی انسان می‌نهد. قرآن، کتاب زندگی است؛ کتابی که در هر حیرت و انتخاب و هر تاریکی و تردید، می‌تواند دست انسان را بگیرد و به سوی آرامش و رستگاری رهنمون شود. ازاین‌رو، مراجعه به قرآن و تدبر در آیات آن، ضرورتی همیشگی برای انسانی است که در جست‌وجوی حقیقت و راهی روشن برای زیستن است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) که از دیرباز با برگزاری جلسات تفسیر قرآن به ترویج معارف این کتاب آسمانی پرداخته‌اند، قرآن را کتابی برای هدایت انسان و ساختن جامعه می‌دانند. در روش تفسیری ایشان، فراتر از بررسی‌های صرفاً لفظی و تاریخی، پیام و جهت‌گیری آیات و نقش آنها در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد. تفسیر قرآن به قرآن، نگاه منظومه‌ای به آیات، تدبر، توجه به شأن نزول و بهره‌گیری از روایات معتبر، از مؤلفه‌های مهم این شیوه است. حاصل این نگاه، قرآنی زنده و جاری در متن زندگی است؛ کتابی که برای ایمان، اخلاق، عدالت، مسئولیت اجتماعی و ساختن انسان و جامعه، راه و رسم زندگی ارائه می‌کند.

کتاب تفسیر سوره صف در اندیشه حضرت آیت‌الله العظمی شهید خامنه‌ای (ره) در چهار گفتار تدوین شده است. محور اصلی سوره صف، جهاد است و گفتار نخست کتاب نیز پیرامون همین واژه شکل گرفته است. این گفتار از آیاتی می‌گوید که مخاطبش مومنان ترسیده از جهاد هستند. این آیات به مومنان تذکر می‌دهد و در مسیر تربیت مومنان گام می‌نهند. معظم له با استناد به آیات یک تا پنج سوره صف، بیماری نفاق درونی را عامل ترس از جهاد معرفی می‌کند و خاطره ترک میدان جنگ احد به خاطر غنائم را یادآور می‌شود. رهبر شهیدمان سربلندی ملت ایران را در عمل به احکام الهی می‌دانند و از ستایش مجاهدان به هم‌پیوسته در راه خدا سخن می‌گویند.

گفتار دوم کتاب از مدعیان بی‌عمل می‌گوید و بنی‌اسرائیل را مصداق بارز این رذیله می‌داند. این گفتار با اتکا به اندیشه‌های رهبر شهد انقلاب وعده الهی بر عالم‌گیر شدن اسلام را تشریح می‌کند و نشان می‌دهد فاسقان چگونه از هدایت الهی محروم می‌شوند.

کتاب تفسیر سوره صف در دو گفتار دیگر، مؤمنان را به هماهنگی میان ایمان و عمل فرا می‌خواند و هشدار می‌دهد که گفتارِ بدون عمل، نزد خداوند ناپسند است. این سوره با ترسیم صفِ استوار مؤمنان در راه خدا، بر وحدت، جهاد، استقامت و نصرت الهی تأکید می‌کند و یادآور می‌شود که پیروزی حق، در گرو ایمان راستین و ایستادگی یکپارچه در مسیر خداست. پیام برجسته سوره، دعوت به آن است که مؤمنان چنان استوار و منسجم باشند که گویی بنایی آهنین و نفوذناپذیرند.

چرا باید کتاب تفسیر سوره صف را مطالعه کنیم؟

تا حقیقت آیات قرآن را دریابیم و این مفاهیم انسان‌ساز را در متن زندگی خویش پیاده سازیم.

کتاب تفسیر سوره صف را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

با توجه به ویژگی جهان شمولی قرآن، یقینا مخاطب عام این کتاب هر بنی بشری می‌باشد. طلاب، مسلمانان و پژوهش‌گران قرآنی هم مخاطبان خاص این درس گفتارها هستند.

برشی از کتاب تفسیر سوره صف:

میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا»، ای کسانی که ایمان آوردید، «کُونُوا أَنْصَارَ الله»، یاوران خدا باشید. نمی‌گوید یاوران خدا بشوید؛ چون به طور طبیعی مؤمنان یاور خدا هستند با ایمانشان خدا را یاوری کرده‌اند؛ بلکه می‌فرماید باشید و بمانید همچنان که اکنون یاورید؛ یا ]به تعبیر دیگر] این یاوری را در خودتان تقویت کنید و هر چه زمان می‌گذرد، نصرت خودتان نسبت به خدا را بیشتر کنید.