کتاب تفسیر سوره جمعه از حضرت آیت‌الله العظمی شهید سید علی حسینی خامنه‌ای (ره) برگرفته از جلسات تفسیری معظم له در جمع پاسداران و اعضای دفتر ریاست جمهوری است. تمام آیات این سوره در هشت جلسه از اواخر سال 1361 تا اردیبهشت سال 1362 بحث و بررسی شدند. رهبر قرآنی و شهیدمان این جلسات تفسیری را در دوران ریاست جمهوری‌شان ایراد فرموده‌اند.

قرآن کریم، این صحیفه نور و منشور جاودان هدایت، تنها کتابی برای تلاوت و آذین‌بخش محافل نیست؛ بلکه دریایی بی‌کران از معرفت و چراغی فروزان در مسیر پرپیچ‌وخم زندگی انسان است. عظمت این کلام آسمانی در آن است که از ژرفای جان آدمی تا گستره زندگی اجتماعی او را دربرمی‌گیرد و راه درست زیستن و رسیدن به سعادت را فراروی انسان می‌نهد. قرآن، کتاب زندگی است؛ کتابی که در هر حیرت و انتخاب و هر تاریکی و تردید، می‌تواند دست انسان را بگیرد و به سوی آرامش و رستگاری رهنمون شود. ازاین‌رو، مراجعه به قرآن و تدبر در آیات آن، ضرورتی همیشگی برای انسانی است که در جست‌وجوی حقیقت و راهی روشن برای زیستن است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) که از دیرباز با برگزاری جلسات تفسیر قرآن به ترویج معارف این کتاب آسمانی پرداخته‌اند، قرآن را کتابی برای هدایت انسان و ساختن جامعه می‌دانند. در روش تفسیری ایشان، فراتر از بررسی‌های صرفاً لفظی و تاریخی، پیام و جهت‌گیری آیات و نقش آنها در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد. تفسیر قرآن به قرآن، نگاه منظومه‌ای به آیات، تدبر، توجه به شأن نزول و بهره‌گیری از روایات معتبر، از مؤلفه‌های مهم این شیوه است. حاصل این نگاه، قرآنی زنده و جاری در متن زندگی است؛ کتابی که برای ایمان، اخلاق، عدالت، مسئولیت اجتماعی و ساختن انسان و جامعه، راه و رسم زندگی ارائه می‌کند.

کتاب تفسیر سوره جمعه به قلم آیت‌الله العظمی شهید خامنه‌ای (ره) از هشت گفتار تشکیل شده است. گفتار اول این کتاب صفات کمال الهی را متذکر می‌شود و بعثت را بر صفات کمالی خداوند بنا می‌کند. این گفتار نشان می‌دهد تزکیه مقدم بر تعلیم است.

گفتار دوم کتاب ظهور اسلام در یک جامعه امی را یکی از علل پیشرفت می‌داند و بر چهار مسئولیت پیامبر اکرم (ص) در این جامعه اشاره می‌کند. این گفتار در پرتو آیات کریمه سوره جمعه شناخت انسان را عامل رشد و پیشرفت او می‌داند و نشان می‌دهد چگونه امام خمینی (ره) در مسیر شناخت فطرت مردم ایران، توانستند دل‌ها را با خود همراه سازند.

شش گفتار دیگر سوره جمعه، انسان را به ایمان، یاد خدا و بهره‌گیری از هدایت پیامبر فرا می‌خواند و بر جایگاه والای رسالت در تزکیه و تعلیم انسان تأکید می‌کند. این سوره همچنین با دعوت به حضور در نماز جمعه، یادآور می‌شود که مؤمن باید در کنار تلاش و فعالیت‌های دنیوی، از یاد خدا و مسئولیت‌های معنوی و اجتماعی خود غافل نماند.

چرا باید کتاب تفسیر سوره جمعه را مطالعه کنیم؟

تا حقیقت آیات قرآن را دریابیم و این مفاهیم انسان‌ساز را در متن زندگی خویش پیاده سازیم.

کتاب تفسیر سوره جمعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

با توجه به ویژگی جهان شمولی قرآن، یقینا مخاطب عام این کتاب هر بنی بشری می‌باشد. طلاب، مسلمانان و پژوهش‌گران قرآنی هم مخاطبان خاص این درس گفتارها هستند.

برشی از کتاب تفسیر سوره جمعه:

و إن کانوا مِن قَبْلُ لَفِی ضَللٍ مُبین؛ اگر چه قبل از آنکه این بعثت انجام بگیرد، این حضرات - حضرات عرب جزیرة العرب- در گمراهی آشکاری بودند. گمراهی هم دو جور است؛ آن زمان مسیحی‌هایی هم بودند که گمراه بودند اما گمراهی‌شان، گمراهی آشکاری نبود. بالاخره به خدایی به پیغمبری به دینی به عبادتی معتقد بودند؛ یا به صلاحی به معارفی به اخلاقی به این قبیل چیزها اعتقاد داشتند. منتها در اعتقادشان خلل وجود داشت اشکال وجود داشت در حالی که مسئله این بیچاره‌هایی که در جزیرة العرب بودند، مسئله خلل و اشکال نامرئی دقیق و ظریف نبود در یک گمراهی واضح بودند؛ در مقابل سنگ سجده می‌کردند در مقابل بت‌هایی که خودشان ساخته بودند به خاک می‌افتادند، در اطراف خانه کعبه‌ای که محل این بتها بود طواف می‌کردند، عادات عجیب و غریب جاهلانه خنده‌آوری داشتند، در مقابل خانه کعبه حاضر می‌شدند سوت می‌زدند و کف می‌زدند؛ این عبادتشان بود.