کتاب آینده جغرافیا به قلم تیم مارشال و ترجمه مهدی خانعلیزاده و مریم قرهگزلو مخاطب را در برابر سوال «قدرت و سیاست در فضا چطور دنیای ما را دگرگون میکنند» قرار میدهد و پاسخ شایستهای به این سوال میدهد.
جنگ ستارگان، رویای سفر به ماه، زندگی روی مریخ و رقابت شوروی و آمریکا بر سر تصاحب فضا. این واژگان چندان برای ما غریبه نیستند، و دیگر به موضوعاتی رقابت برانگیز بین کشورها و سیاستمداران تبدیل شدهاند. روزگاری ما با خبرهای رسیده از فضا شگفت زده میشدیم و حالا باید با جغرافیای فضایی زندگی خودمان را بر روی زمین تنظیم کنیم. گویی ما آدمهای فضایی حاضر بر زمین هستیم که در تکاپوی بازگشت به اصل خویش هستیم. اما این بازگشت در سایه شناخت جغرافیای فضا ممکن میشود. باورتان بشود یا نشود «سیاست امروز ما نتیجه جغرافیای دیروز ماست»؛ همانطور که جغرافیای روسیه دست هیلتر را از روسیه کوتاه کرد و همانطور که موقعیت سوقالجیشی ایران در خاورمیانه او را به الماسی درخشان تبدیل کرده که سبب شده استعمارگران بسیاری به سویش دست طمع دراز کنند.
در کتاب آینده جغرافیا، با نگاهی تاریخی بررسی میشود که چگونه فضا بر فرهنگ، اندیشه و مسیر پیشرفت بشر تأثیر گذاشته است؛ از شکلگیری جوامع مذهبی و انقلابهای علمی گرفته تا جنگ سرد و رقابت فضایی که جهشی بزرگ در نوآوریهای علمی و فناوری ایجاد کرد و سرانجام انسان را از مرزهای زمین فراتر برد. با ورود بشر به فضا، فرصتها، منابع و موقعیتهای راهبردی تازهای پدیدار شد و رقابت بر سر آنها، جهان را وارد دورهای تازه با عنوان «اخترسیاست» کرد؛ دورهای که هنوز قوانین جامع و عادلانهای برای تنظیم فعالیت کشورها در فضا وجود ندارد.
امروزه چین، روسیه و آمریکا مهمترین بازیگران عرصه فضایی هستند و با توسعه تواناییهای نظامی و دفاعی و تقویت ظرفیتهای مرتبط با ماهوارهها، رقابت فضایی را گسترش میدهند. در مقابل، دیگر کشورها نیز میکوشند با پیوستن به بلوکها و ائتلافهای مناسب، در تصمیمگیریهای مربوط به آینده فضا نقش داشته باشند. متن هشدار میدهد که اگر بشر نتواند بهعنوان ساکنان یک سیاره، چارچوبی برای همکاری و استفاده عادلانه از فضا ایجاد کند، رقابتهای فضایی میتواند به کشمکش و درگیری منجر شود؛ درحالیکه ماه، مریخ و دیگر نقاط کیهان افقهای تازهای از فرصت و آینده پیش روی انسان گشودهاند.
تا در رقابت فضایی پیرامون جغرافیای سیاسی فضا از دیگر کشورها عقب نمانیم و اهمیت تلاش در حوزه فضایی را درک کنیم.
دانشجویان رشتههایی چون علوم سیاسی و جغرافیا، سیاستمداران، اندیشمندان و پژوهشگران حوزه علوم فضایی و علاقهمندان به فضا مخاطبان این نوشتار هستند.
از آن زمان تا کنون اوضاع بسیار پیش رفته است. اکنون مجموعهای از سلاحهای دقیق که میتوانند ماهوارهها را از زمین یا فضا از بین ببرند وجود دارند. این سلاحها شامل موشکهای بالستیک، لیزرهایی که از زمین به مدار زمین ایستا پرتاب میشود، ریز موجهای پرقدرت و حملات سایبری میشوند. حتی امکان پاشیدن مواد شیمیایی به دوربینهای ماهوارهها برای کور کردن دید آنها وجود دارد. این در حالی است که بازوهای هیدرولیک در ماهوارههای پالایشگر فضا که برای جمع آوری زباله طراحی شده اند به راحتی میتوانند تبدیل به سلاحهایی متخاصم برای خارج کردن ماهوارهای دیگر از مدار شوند.
نظرات