امروزه نوجوانان به لطف فضای مجازی و آثار هنری و نمایشی، به سادگی با لایه های سطحی و فریبنده تمدن غرب آشنا می شوند؛ بی آنکه از ریشه های تاریخی، فلسفی و الاهیاتی آن خبر داشته باشند. در این مطلب، 5 کتابی که زمینه ساز آشنایی بهتر نوجوانان با غرب می شوند معرفی شده است.
برای آشناییِ درستِ نوجوانان با غرب چه باید کرد؟
مواجهه نوجوانان امروزی با غرب، نسبت به دهههای قبل، گستردهتر شده است. این مواجهه، شمشیر دو لبی است که میتواند مفید یا مضر باشد. نوجوان امروزی، با مطالعه کتاب و انس با کتابهای خوب، با دسترسی به اطلاعات درست و مفید، میتواند از شناخت بهتری برخوردار باشد و از علم غربی و تکنولوژی غربی با آگاهی بهتری استفاده کند. امری که در انتخاب رشته تحصیلی و شکلگیری هویت نوجوانان نیز به آنان کمک زیادی میکند. همچنین شناخت غرب برای نوجوانان، باعث میشود تا غرور ملی داشته باشند و نسبت به ارزشهای ملی و دینی خود، آگاهی بهتری داشته باشند؛ بذری که نتیجهاش در جوانی و بزرگسالی و در نسلهای بعدی خودش را نشان میدهد؛ نسلی که آینده کشور، در دست آنهاست.
با ما همراه باشید تا با 5 کتاب مفید با موضوع شناخت غرب برای نوجوانان آشنا شوید.
5 کتابی که خواندش برای آشنایی نوجوانان با غرب ضروری است
1- سرگذشت استعمار
خواندن کتابهای تاریخی به طور معمول برای نوجوانان سخت است و کمتر نوجوانی است که به سراغ این دسته از آثار برود. علیالخصوص در موضوع مهمی مثل استعمار، که عمدتا منابع دستهاول آن، یا ترجمه نشدند یا باید از دل کتابهای تاریخی دیگر آنها را به دست آورد. مهدی میرکیایی، این خلأ را با نگارش مجموعه 15 جلدی سرگذشت استعمار برای نوجوانان پر کرده؛ مجموعهای که نهتنها برای نوجوانان، بلکه حتی برای بزرگسالان نیز قابل استفاده و جذاب است.
نوجوانان با خواندن مجموعه سرگذشت استعمار، با تاریخ استعمار و استعمارگری در غرب و اروپا به خوبی آشنا خواهند شد. این آشنایی، موجب میشود تا روتوش رسانهها از غرب، دیگر اثرگذار نباشد و به ما فهم جدیدی از اتفاقاتی که در جهان افتاده میدهد. آشنایی با تاریخ استعمار، تاثیر مهمی در برداشت و فهم ما از رسانهها، فیلمهای سینمایی، کتابها و اتفاقات و جریانات میگذارد.
میرکیایی در سرگذشت استعمار، به دل تاریخ می رود؛ 500 سال پیش، جایی که کشور پرتغال، استارت استعمارگری را میزند! در ادامه به غارتگری کشورهای انگلیس، اسپانیا و دیگر اروپاییها در کشورهای مختلف آسیا، آفریقا و قاره آمریکا میپردازد و در نهایت به نقش استعمار در ایران میرسد. تاریخ پر فراز و نشیب استعمار، از جمله خواندنیترین بخشهای تاریخ است که البته خیلی به آن پرداخته نشده!
نثر کتاب، بسیار ساده و روان است. هر جلد از این مجموعه حدود 130 تا 150 صفحه دارد و به قسمتهای 2-3 صفحه ای تقسیم شده که کار خواندن کتاب را بسیار ساده میکند. این مجموعه برای نوجوانان بالای 11 سال مناسب است. احتمالا با دستگرفتن کتاب و خواندن 2-3 صفحه اول آن، نتوانید کتاب را زمین بگذارید، جذابیت قلم نویسنده را به جذابیت موضوع کتاب اضافه کنید تا متوجه اتفاقی که در سرگذشت استعمار افتاده بشوید!
سرگذشت استعمار، یک پیشنهاد عالی برای آشنایی نوجوانان با غرب است که در انتشارات مهرک به چاپ رسیده است.
2- پرونده زمین گیر
آیا توصیفی زیباتر از پرونده زمینگیر برای اسراییل وجود دارد؟ مسئلهای که همانند یک بیماری اپیدمیک کل جهان را در بر گرفته و به عبارت دیگر، زمین گیر شده است.
امید نصراللهی در کتاب پرونده زمین گیر به بررسی تاریخ شکلگیری صهیونیست و یهود میپردازد، به طوری که تاریخ شکلگیری یهودیان یعنی از زمان پیامبران مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین امید نصراللهی در این کتاب نشان میدهد که چگونه سیاست در شکلگیری این سیستم ظالم و کودککش نقش داشته است. البته این کتاب پا را فراتر گذاشته و به چند سوال اساسی نیز پاسخ میدهد، اینکه جهان توسط چه کسانی اداره میشود و یا ما که هستیم؟ سوالی که شاید در وهله اول بیربط به موضوع کلی به نظر بیاید اما با خواندن کتاب جواب آن را به طور کامل درک خواهید کرد!
این کتاب تصویرگری جذابی دارد که کمی فضای کتاب را نیز طنزآلود کرده است. کتاب پرونده زمینگیر برای نوجوانان به چاپ رسیده اما برای بسیاری از بزرگسالان نیز جذاب و مفید خواهد بود. این کتاب در انتشارات قندیل نور به چاپ رسیده است.
3- روایت تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تا کنون
شاید در نگاه اول اینطور به نظر بیاید که مجموعه کتاب «تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تا کنون» کتابی تاریخی باشد؛ اما نکته مهم درباره این کتاب آن است که در آن، تاریخ از منظر دیگری روایت شده است، از منظر فرهنگ، اندیشه و تمدن بشری.
کتاب «روایت تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تا کنون» شمایی کلی از تغییرات فرهنگی و تمدنی غرب را برای شما به تصویر میکشد. شاید اگر بخواهید هر کدام از این دورههای تاریخی را به تنهایی، از نظر فرهنگی و نحوه تفکر مورد بررسی قرار دهید، چند سال نیازمند تحقیق و پژوهش فردی است، اما دفتر نشر معارف این مسیر را برای شما هموار کرده و با دقت زیادی چارچوب کلی فرهنگ و تمدن غربی را به نگارش درآورده است.
این کتاب از 5 جلد تشکیل شده و در هر جلد آن، شیوه تمدن و اندیشه بشر را در دورهای از تاریخ بررسی میکند.
در جلد اول این مجموعه کتاب با نام «آسمان به زمین الصاق شد» نویسنده از آغاز تا پایان قرون وسطی را بررسی کرده و به بررسی تمدنهای شرقی، یونان و روم و مسیحیت پرداخته است.
در جلد دوم با نام «دوباره به آسمان نگاه کن» از ظهور اسلام تا تمدن اسلامی یعنی دورههای مختلف حکومت اسلامی مورد توجه نویسنده بوده است.
جلد سوم با نام «من به قدرت رسید» به دوره پس از رنسانس پرداخته است.
جلد چهارم نیز با نام «این عصر قرمز است» منتشر شده است که از زمان مدرنیته تا جنگ جهانی دوم را بررسی میکند.
جلد پنج با نام «در جهت عکس حرکت کن» نیز اعتراضات از زمان مدرنیته تا زمان اکنون را بررسی کرده است.
کتاب «روایت تفکر، فرهنگ و تمدن از آغاز تا کنون» یکی از بهترین مجموعه کتابهای برای شناخت جهان غرب است.
4- سه گانه جان کریستوفر
رمان سهگانهی گوی آتش (The Fireball Trilogy) یکی از سه گانههای معروف جان کریستوفر است که داستانش در دنیایی خیالی و پر از ماجراجویی اتفاق میافتد. این مجموعه شامل سه کتاب با نامهای «گوی آتش»، «سرزمین تازهکشف شده» و «رقص اژدها» است.
ماجرای کتاب دربارهی دو پسر نوجوان به نامهای سایمون و بردی است که در اثر برخورد با یک گوی آتش عجیب، وارد جهانی موازی میشوند. در دنیای جلد اول، امپراتوری روم هنوز سقوط نکرده و مردم زیر سلطهی حکومتی سختگیر زندگی میکنند. در جلد دوم، آنها به سرزمینی تازهکشفشده میرسند، اما درمییابند که قدرت و استعمار در آنجا به شکلی دیگر تکرار میشود. در جلد سوم هم وارد دنیایی میشوند که در آن تمدن چین بر جهان حکومت میکند، اما همان چرخهی نابرابری، استعمار و خودخواهی ادامه دارد.
این سه گانه جان کریستوفر سرشار از لحظات ماجراجویانه و جذاب است، چالشهایی که برد و سایمون با آنها رو به رو میشوند و به مقابله با این چالشها میپردازند. مثل رو به رو شدن با سرخپوستها و وایکینگها، اسیر شدن و ماجراهای به بردگی فروخته شدن. در این کتاب شما با سایمون و برد همراه خواهی شد و لحظات جذابی را تجربه خواهید کرد.
سهگانهی گوی آتش در ظاهر یک داستان علمی - تخیلی و ماجراجویانه است، اما در واقع و در بطن داستان، نقدی به تمدن غرب است. نویسنده با استفاده از قدرت ادبیات و تخیل، به تفکر سلطه و قدرت، منتقد است. در این سه گانه ما با بشری رو به رو میشویم که در هرحالتی و در هر موقعیتی راه ظلم را در پیش گرفته و به مسیری اشتباه پا نهاده است. اگر دوست دارید شناخت جهان غرب را بدون خواندن مطالب ثقیل و صرفا علمی شروع کنید، کتاب سه گانه گوی آتش، آن را به صورت داستانگونه برای شما به تصویر میکشد.
این کتاب توسط مهرداد مهدویان ترجمه شده است و در انتشارات قدیانی به چاپ رسیده است.
5- تاریخ مستطاب آمریکا
تاریخ مستطاب آمریکا، کتابی تاریخی در مورد نحوه شکلگیری کشور آمریکا، ارتباط آمریکا با جهان و روابط بین ایران و آمریکا است. چیزی که این کتاب تاریخی را خاص و متفاوت میکند، نحوه بیان نویسنده است که بسیار طنزآلود و پر از تیکههای سیاسی است، به طوریکه حتی اگر مخاطب کتابهای تاریخی نباشید، این کتاب شما را جذب خواهد کرد. همچنین کتاب سرشار از کاریکاتورهای جذاب است که همین نیز به نوبه خود برای مخاطب جذابیت بصری ایجاد میکند.
شما در این کتاب، تاریخ آمریکا، سیاست و بینش آمریکایی را از طریق مستندات تاریخی مورد مطالعه قرار میدهید و اگر برای اولین بار است که میخواهید در مسیر شناخت غرب قدم بردارید، کتاب تاریخ مستطاب آمریکا، کتابی بینظیر برای شروع باشد.
نکته مهم آن است که طنز این کتاب صرفا برای خنداندن مخاطبان نیست، بلکه خود نیز نقدی جدی به سیاستهای استعماری و رفتار دوگانه قدرتهای جهانی است. در واقع نویسنده پرده از چهره پشت نقاب تمدن آمریکا برمیدارد. تمام مطالب موجود در این کتاب منابع مستند دارد و نویسنده سعی کرده است که تماما اعتبار و صحت مطالب را حفظ کند.
این کتاب به قلم دکتر مازیارکوشکی به نگارش درآمده است و تصویرگری آن را مازیار بیژنی برعهده گرفته است. کتاب تاریخ مستطاب آمریکا که یکی از بهترین کتابها برای شناخت غرب است، در انتشارات شهید کاظمی به چاپ رسیده است.
آیا غرب همانقدر که در رسانه نشان داده می شود، واقعا جذاب است؟
رسانهها به طور معمول، وضعیتی ایدهآل و رویایی از غرب نشان میدهند. فضای مجازی، فیلمهای سینمایی، خبرگزایها، بعضی داستانها و نمایشنامهها، همه و همه دست به دست هم دادهاند تا تصویری واحد در ذهن ما ایجاد کنند: پیشرفت و قدرت غرب! اما واقعیت چیست؟
کشور ما ایران، سالهاست زیر بمباران شدید رسانهای قرار گرفته. کوچکترین اتفاق در اینجا جرمی نابخشودنی است. از آن طرف، ظلمهای بزرگ غربیها در طول تاریخ نادیده گرفته میشود.
اتفاق مهم دیگری که در این سالها افتاده، جریان ترجمه در ایران است. متاسفانه ترجمهها در کشور ما با سوگیری منتشر میشود و بسیاری از کتابهایی که در نقد علم غربی و فضای غربی است، کمتر ترجمه میشود یا اصلا ترجمه نمیشود! به همین علت، مشخص نیست ذهنیتی که از غرب داریم چقدر با واقعیت منطبق است.
از طرفی، آشنایی با لایههای عمیق تمدن غرب و جامعه غربی ضروری به نظر می رسد؛ ممکن است پدیدهای، نتیجه جذابی داشته باشد اما از راهی نامعقول و ظالمانه به دست آمده باشد! پیشرفت و تکنولوژی غربی، امری که ظاهرا مفید به نظر میرسد اما این پیشرفت چگونه به دست آمده؟ با مطالعه تاریخ است که در مییابیم پایههای تمدن غرب، روی استخوانهای خرد شدهی مردمان مظلوم عالم بنا شده و اخلاق، علم، ارزشهای انسانی، همه و همه قربانی قدرت اند!
در این مقاله مروری داشتیم بر 5 کتابی که برای آشنایی با غرب برای نوجوانان مفید است؛ کتابهایی که ابعاد مختلف غرب را برای نوجوانان روشن میکنند، از بحثهای تاریخی گرفته تا مبانی فکری. مطالعه این کتابها به نوجوانان کمک میکند تا شناخت واقعیتری از غرب، فراتر از آنچه در رسانهها میگذرد، داشته باشند.
