تقریظ در لغت به معنای ستودن، تحسین کردن و تمجید نوشتن است. در ادبیات جهانی، چیزی که ما به آن «تقریظ» میگوییم، معمولاً با عنوانهایی مثل Foreword (دیباچه(،Endorsement (توصیهنامه) یا Blurb (نظر کوتاه پشت جلد) شناخته میشود.
در اصطلاح ادبی و علمی، تقریظ به یادداشت یا نوشتهای کوتاه گفته میشود که معمولاً توسط یک شخصیت علمی، فرهنگی یا دینی در حاشیه یا ابتدای یک کتاب نوشته میشود و در آن، ارزش، اهمیت یا محتوای اثر را تأیید و تحسین میکند. به بیان سادهتر، تقریظ یعنی «نظر کوتاه و مثبت یک فرد، مجله یا موسسهای معتبر درباره یک کتاب یا اثر» .
نمونههایی از تقریظهای اهالی کتاب
رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای (ره) به عنوان شخصیتی کتابخوان در بین عموم مردم ایران و مسلمین جهان شناخته میشوند. رهنمودها و توصیههای ایشان همواره چراغ راه جویندگان بوده است. در این میان تقریظهای رهبر شهیدمان بر کتب مختلف، جامعه کتابخوان ایرانی را به حرکت وامیدارد و موج توجهات را بر کتاب تقریظ شده محیط میسازد. این تقریظها با احاطه معظمله بر ادبیات، تاریخ، فرهنگ و فضای عمومی جامعه مطرح میشود و به نوعی درمانی بر کاستیهای فرهنگی و ضعفهای اطلاعاتی ماست. تقریظهای رهبر شهیدمان موضوعات متنوعی چون ادبیات، داستان و رمان، شعر، تاریخ دفاع مقدس، تاریخ معاصر ایران، کتابهای نوجوان و زندگینامه قهرمانان راستین ایران زمین را پوشش میدهد.
تقریظ رهبر شهیدمان بر کتاب تنها گریه کن:
با شوق و عطش، این کتاب شگفتیساز را خواندم و چشم و دل را شستشو دادم. همه چیز در این کتاب، عالی است؛ روایت، عالی؛ راوی، عالی؛ نگارش، عالی؛ سلیقهی تدوین و گردآوری، عالی، و شهید و نگاه مرحمت سالار شهیدان به او و مادرش در نهایت علوّ و رفعت .. هیچ سرمایهی معنوی برای کشور و ملّت و انقلاب برتر از اینها نیست. سرمایهی باارزش دیگر، قدرت نگارش لطیف و گویایی است که این ماجرای عاشقانهی مادرانه به آن نیاز داشت.
این تقریظ توجه علاقهمندان به ادبیات پایداری را برانگیخت و کتاب را به چاپهای بعدی و بعدی و بعدی رسانید.
تقریظ رهبر شهیدمان بر کتاب ایستگاه خیابان روزولت
«این، گزارشی متقن و پرفایده از یک حادثهی مهم در تاریخ انقلاب یعنی تسخیر لانهی جاسوسی در سال ۵۸ است.
این کتاب پُرکنندهی یکی از خلأهای رسانهئی و تبلیغاتی ما است. ما به جنگ روایتها در پیکارهای جهانی توجه لازم را نکردهایم و دشمنان و بدخواهان ما از غفلت ما بهره برده و بسیاری از حوادث را وارونه نشان دادهاند.
باید از نویسندهی این کتاب و تلاش ارزشمندش قدردانی شود بخاطر اقدام هشیارانهاش در این عرصهی مهم. نثر کتاب روان و رسا و تحقیق و تحلیلهای آن منطقی و صادقانه و قانعکننده است. نام انتخاب شده برای کتاب عالی است.»
تقریظ رهبر شهیدمان بر کتاب تنتن و سندباد
کتاب تنتن و سندباد رمانی برای گروه سنی نوجوان است که به قلم محمد میرکیانی به نگارش درآمده است. تنتن که قهرمان داستانی دنیای غرب است به همراه سایر دوتانش به شرق سفر میکند تا با قهرمانهای مشرق زمین مبارزه کند و انها را به زانو درآورد، اما سندباد و یارانش در شرق به این راحتیها تسلیم نمیشوند. متن تقریظ رهبر شهیدمان بر این کتاب به قرار زیر است:
« من هم همین قصّه را همیشه تعریف میکردم! حیف که خیلیها آن را باور نداشتند. حالا خوب شد، شاهد از غیب رسید! راوی این حکایت که خود همه چیز را به چشم خود دیده، حکایت تن تن و سندباد را چاپ کرده است. حالا دیگر کار من آسان شد! همین بس است که نسخهی این کتاب را به همهی بچهها بدهم.»
تقریظ رهبر شهیدمان بر کتاب هواتو دارم
این کتاب زندگینامه شهید مدافع حرم مهندس مرتضی عبداللهی را از زبان همسرش روایت میکند و به ۱۰ سال زندگی مشترک آنها از ازدواج تا شهادت میپردازد. این اثر با نگاهی واقعگرایانه، بدون اغراق یا قدیسسازی، احساسات و فراز و نشیبهای زندگی این زوج را بهتصویر میکشد.
درونمایه کتاب یک «عاشقانه تربیتی» است که سبک زندگی شهید و تأثیر او بر رشد معنوی همسرش را نشان میدهد.
همچنین به زیباییِ عشق، سادهزیستی و استقامت همسر شهید در مسیر زندگی و پس از شهادت پرداخته شده است. رهبر شهید انقلاب پیرامون این کتاب چنین میفرمایند:
«این نیز جلوهای دیگر از رویشهای انقلاب است؛ جوان دلاوری با عقلانیّت دهۀ 90 و احساسات دهۀ 60… مصداق: «الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه» با جهادی در بهترین راه و سرانجامی برترین سرانجام…
هنیئاً لأرباب النعیم نعیمُهم.. معرفت و صبر راوی (همسر شهید) در خور ستایش است.گرامی و سربلند باد.
نگارش کتاب، خوب و در موارد بروز احساسات، عالی است و نیز مقدمه به خصوص چند سطر پایانی آن»
تقریظ رایان هالیدی بر کتاب عادتهای اتمی:
«کتابی متفاوت که نگرش تو به زندگی روزمره و سبک زیستنت را دگرگون میکند.»
این نوع تقریظ بر تأثیر عملی کتاب بر زندگی خواننده تأکید دارد. این درحالی است که تقریظهای دیگری بر این کتاب نگاشته شده است و هر یک از آنها بر کارکرد متفاوتی از کتاب تکیه کردهاند. پس تقریظها با نگاهی متفاوت، جامعه هدفی متفاوت را مخاطب خویش میسازند.
که چی؟
ممکنه از خودتان بپرسید: «تقریظ زدید که چی؟ تقریظ چه اهمیتی دارد؟» چند سطر با ما همراه باشید تا از تاثیر عمیق تقریظ سخن بگوییم. بگذارید با تقریظ رهبر شهید انقلاب بر کتاب «تنها گریه کن» کار را شروع کنیم. این تقریظ نشاندهنده اعتبار و ارزش بالای کتاب است، باعث افزایش توجه مخاطبان به ادبیات دفاع مقدس و موضوع کتاب میشود و تأکیدی بر نقش مادران شهدا در فرهنگ ایثار و مقاومت دارد. لذا تقریظ به نوعی مهر تاییدی بر کتاب است. در تمامی تقریظهایی که از جانب رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای (ره)، صادر میشود، این نتایج بر کتاب مترتب است.
تقریظ هر چه که باشد، از جانب هر شخصی که باشد و هر جامعه هدفی را برگزیند نگاه عموم جامعه کتابخوان را به خود جلب میکند. پس بنا به آنچه که گذشت اهمیت تقریظ را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
۱. اعتباربخشی به اثر
2. معرفی و برجستهسازی کتاب
3. هدایت فکری مخاطب
4. ثبت نظر نخبگان برای تاریخ
5. ایجاد انگیزه برای نویسنده و مخاطب
شما هم شیفته کتابهای تقریظ شده، هستید؟ میخواهید کتابهایی که رهبر شهیدمان بر آنها تقریظ زدهاند را ورق بزنید و از چرایی تقریظ با خبر شوید؟ کافیست اینجا کلیک کنید.
