کتاب نگاهی به تاریخ جهان به قلم جواهر لعل نهرو و ترجمه محمود تفضلی در سه جلد حوادث مهم هند و جهان، جنگ جهانی اول، انقلاب فرانسه و انگلیس، ... تا جنگ جهانی دوم را بدون تعصب و حب و بغض روایت میکند. این اثر مجموعهای از نامههای نهرو به دخترش است که او را از واقعیت استعمار آگاه میکند.
جلد اول کتاب تصویری از هند و دوران استعمارش ارائه میدهد. این جلد نشان میدهد چه بلایی بر سر هند آمده است و چه مبارزاتی برای آزادی آن صورت گرفته است. علاوه بر وقایع هند مخاطب با تاریخ انگلیس و موضوعات دیگری چون قرن ششم پیش از میلاد، ایران و یونان، تمدن پرافتخار هلاس، دنیای زمان آشوکا، عربها از اسپانیا تا مغولستان، پایان نخستین هزاره پس از میلاد مسیح، چنگیزخان و لرزه در آسیا و اروپا و ... آشنا میشود.
جلد دوم به اروپا و جنگ جهانی اول، انقلاب فرانسه و انقلاب صنعتی انگلیس و پیامدهای آن میرسد. نهرو جلد دوم کتاب خود را از دویست سال پیش از جنگ جهانی اول آغاز میکند و قرن هجدهم و نوزدهم میلادی را موشکافی میکند. بیداری مردم هند و ایران، مبارزات وطنی مردم ایران، جنگهای داخلی آمریکا، دست درازی انگلیس به کشورها، رشد استعمار آمریکا، زوال روسیه تزاری، انقلاب اکتبر در روسیه، جنگهای چین و ژاپن و نقشه جدید اروپا، از دیگر سرفصلهای مطرح شده در جلد دوم کتاب هستند.
قرن بیستم و جهانِ پس از جنگ جهانی اول به جلد سوم کتاب نهرو میرسد. در این قرن اقدامات چون مبارزه ایرلند به خاطر جمهوری، ظهور کمال آتاتورک، نهضت گاندی در هند، نهضت فاشیسم ایتالیا، اوضاع اقتصادی در جهان، انقلاب و ضد انقلاب در چین، اقدامات ژاپن، مشکلات شوروی، پیشرفتهای علمی در جهان، مبارزه آمریکا و انگلیس در رهبری دنیا و جنگ جهانی دوم موضوعات مطروحه در کتاب سوم نهرو هستند.
شاید در بینش و نحوه بیان جواهر لعل نهرو نقاط ضعفی به چشم بخورد، که ممکن است ذهن خواننده جوان را مشوش کند. اما باید دقت شود که آنچه از آقای نهرو انتظار میرود نه یک بررسی همه جانبه و تام و تمام تاریخ جهان است، بلکه مجموعهای از نامههای مردی انقلابی و سیاستمدار در شرایط سخت مبارزه و زندان به دخترش است که شمایی کلی از جهان، استعمارگری، تاریخ هند و گاندی ارائه میدهد.
جواهر لعل نهرو متولد ۱۴ نوامبر ۱۸۸۹ در هند است. پدر او موتیلال نهرو و مادرش سواروپ رانی نام داشتند. موتیلال نهرو که خود وکیل و رهبری سیاسی بود در اللهآباد مردی ثروتمند بود. جواهر که در بهترین مدارس هند تحصیل کرده بود به مدرسه هارو، کالج ترینیتی آکسفورد و ایننر تمپل رفت تا در رشته حقوق تحصیل کند.
او از رهبران جنبش استقلال هند و کنگره ملی هند بود. او تاریخدانی بود که به عنوان اولین نخستوزیر هند پس از اعلام استقلال در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ انتخاب شد
نهرو مدت ۱۰ سال از عمرش را، به گونهای نامنظم در زندانهای استعماری گذراند. پس از نخستوزیری او با کمک افراد میهن دوستی چون سردار پاتل و دکتر آمبدکار توانست قوانین جدیدی را برای ساختاردهی مجدد به جامعه هند تصویب کند که مهمترین آنها لغو نظام کاست بود. نهرو همراه با احمد سوکارنو، مارشال تیتو و جمال عبدالناصر از پایهگذاران جنبش عدم تعهد بهشمار میرود. جواهر لعل نهرو در ۲۷ مه ۱۹۶۴ درگذشت، اما نتایج مبارزات او هنوز در هند پابرجاست.
رهبر انقلاب در دیدار با نخبگان و استعدادهای برتر تحصیلی چنین میفرمایند:
در دوران استعمار، غربیها اوّل از پرتغال و اسپانیا و مانند اینها شروع شد، بعد به تدریج رسید به جاهای دیگر مثل هلند و بلژیک و انگلیس و فرانسه؛ خب زودتر از دیگران توانستند به سلاح دست پیدا کنند؛ یعنی انقلاب صنعتی مثلاً در قرنهای هفدهم، هجدهم یکی از اوّلین کارهایی که انجام داد این بود که سلاح پیشرفته درست کرد. خب با این سلاح پیشرفته اینها آمدند کشورها را قبضه کردند. هندوستان یک کشور با آن عظمت را، با دَهها برابر سطح جغرافیایی جزیرهی انگلیس [البتّه] نه فقط هند؛ هند و پاکستان و بنگلادشِ امروز، [یعنی] شبه قارّهی هند را آمدند تصرّف کردند، کشورهای حول و حوش را هم [مثل] همین میانمار و مانند آنجاها را تصرّف کردند، صنایع ملّی این کشورها را از بین بردند. شما این کتاب نگاهی به تاریخ جهان نهرو را بخوانید. متأسفانه شماها کتاب کم میخوانید؛ این نگاهی به تاریخ جهان، نوشتهی نهرو است؛ او شرح داده کیفیت ورود انگلیسها را به هند و اینکه در هند چه کار کردند.
علاقهمندان به تاریخ، دانشجویان و اساتید رشتههای علوم اجتماعی، علوم سیاسی و الهیات مخاطبان این نوشتار هستند. این کتاب گزینه مناسبی برای عموم فرهیختگان جامعه ایران و حتی جهان است که میخواهند از پشت پرده کشورهای به اصطلاح جهان سومی آگاه شوند.
تا با مرور تاریخ، مسیر فکری آینده خود را مشخص کنیم و اشتباه گذشته را تکرار نکنیم. استعمار را بشناسیم و در برابر آن بایستیم و سمت درست تاریخ بایستیم.
«فیلیپ پدر اسکندر پادشاه شایسته ای بود و کشور کوچکش را بسیار نیرومند ساخت و ارتش مجهز و مؤثری به وجود آورد. او «اسکندر کبیر» لقب یافته است و در تاریخ شهرت فراوانی پیدا کرده است، اما بسیاری از کارهای او به علت اقدامات دقیق پدرش فیلیپ که پیش از او انجام داده بود، مقدور و ممکن شد. در این موضوع جای تردید است که آیا اسکندر مرد بزرگی بود یا نبود. در نظر من به یقین او یک قهرمان بزرگ نیست اما در هر حال در دوران عمری کوتاه توانست نام خود را در دنیای زمان خودش مشهور سازد و تاریخ هم او را نخستین فاتح جهان می شمارد. هنوز هم در سرزمینهای دوردست و در قلب آسیای میانه خاطرات و اسم او به نام «اسکندر» باقی است. در هر صورت هر چه هم که بوده است، تاریخ نام او را با جذبه و جلوه فراوانی نقل میکند. شهرهای متعددی به نام او نامیده شد که بسیاری از آنها هنوز هم باقی است. بزرگترین آنها شهر «اسکندریه» در مصر میباشد.
شــبکه توزیـع کتابهای شـاخص با ۱۰ تا ۲۵ درصد تخفیف همیشگی ارسال کمهزینه پستی به تمام ایران
نظرات