کتاب «مهدی موعود» در اصل یک گردآوری و ترجمه موضوعی از بخش‌های مربوط به امام زمان(عج) در آثار علامه مجلسی است، نه یک تألیف مستقلِ کلاسیک به قلم مستقیم او با همین عنوان. این کتاب در فارسی بیشتر به‌عنوان مجموعه‌ای شناخته می‌شود که روایات و مباحث مهدویت را از منابعی مثل بحارالأنوار و دیگر آثار حدیثی علامه مجلسی جمع‌آوری کرده‌اند.

علامه محمدباقر مجلسی از بزرگ‌ترین محدثان شیعه در دوره صفوی است. او با تألیف بحارالأنوار نقش بسیار مهمی در حفظ و تدوین میراث روایی شیعه داشت. بخش‌هایی از آثار او که درباره امام مهدی(عج)، غیبت، ظهور، علائم آخرالزمان و حکومت جهانی حضرت است، بعدها در قالب کتاب‌هایی با عنوان «مهدی موعود» یا عناوین مشابه منتشر شد.

کتاب مهدی موعود معمولاً روایات و مباحث زیر را در بر می‌گیرد:

• اثبات اصل امامت امام مهدی(عج)
• بررسی غیبت صغری و کبری
• علت و فلسفه غیبت
• علائم و نشانه‌های ظهور
• روایات مربوط به یاران حضرت
• توصیف دوران پس از ظهور و حکومت عدل جهانی
• پاسخ به شبهات درباره طول عمر و غیبت امام

این اثر روایی و حدیث‌محور است، یعنی بیشتر بر نقل حدیث تکیه دارد و برای آشنایی اولیه با مهدویت و نیز مراجعه پژوهشی، کتاب مفیدی است. کتاب مهدی موعود چون بر پایه آثار مجلسی تدوین شده، از پشتوانه عظیم بحارالأنوار بهره می‌برد.

از آنجایی که «مهدی موعود» بر اساس جلد ۱۳ بحارالانوار تدوین می‌شود، محتوای آن یک ساختار منسجم حدیثی دارد. اگر بخواهیم خلاصه‌ای از مباحث اصلی این کتاب را مرور کنیم، می‌توان آن را به پنج بخش محوری تقسیم کرد:

۱. ولادت و اثبات وجود (سیره شخصی)

بخش قابل توجهی از کتاب به وقایعِ پیرامون ولادت امام زمان (عج) اختصاص دارد. در این بخش، روایاتی درباره:

• پنهانی بودن ولادت ایشان برای در امان ماندن از گزندِ دشمنان.
• تأیید ولادت ایشان توسط نزدیکان امام حسن عسکری (ع) و برخی شیعیان خاص.
• دلایل اثبات امامت ایشان در سن کودکی، با استفاده از قیاس با پیامبران پیشین (مانند حضرت عیسی و یحیی که در کودکی به مقام نبوت رسیدند).

۲. ماجرای غیبت و فلسفه آن

علامه مجلسی در این بخش، روایاتِ مربوط به دوران غیبت را دسته‌بندی می‌کند. خلاصه نگاه کتاب به این بخش عبارت است از:

• غیبت صغری: شرح ماجرای نایبان خاص و نامه امام به آن‌ها.
• غیبت کبری: این بخش بر روی «خوف» و «امتحان» تمرکز دارد.
• فلسفه غیبت: تأکید بر اینکه غیبت امام، نه به انتخاب ایشان که بر اساس مصلحتی است که حکمت آن تنها پس از ظهور آشکار می‌شود.

۳. علائم و نشانه‌های ظهور

این بخش جذاب‌ترین و مفصل‌ترین قسمت کتاب است و علامه مجلسی روایات بسیار زیادی را از منابع مختلف در اینجا آورده است. این علائم به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• علائم حتمی: مثل خروج سفیانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه، قیام یمانی و ... . کتاب با جزئیات به این‌ موارد می‌پردازد.
• علائم غیرحتمی: شامل انحطاط اخلاقی، فتنه‌های سیاسی، و تغییرات اجتماعی که جهان پیش از ظهور به خود می‌بیند.

۴. یاران و ویژگی‌های حکومت

در این بخش، روایاتی درباره ویژگی‌های خاص یاران امام (۳۱۳ نفر) و نیز خصوصیات جامعه آرمانی ایشان مطرح شده است:

• برتری عقل مردم در زمان ظهور.
• توزیع عادلانه ثروت و برداشته شدن فقر.
• پیشرفت علم و دانش در زمان حکومت ایشان.

۵. ادعیه و زیارات

یکی از ویژگی‌های متمایز این کتاب (که میراثِ علامه مجلسی است)، توجه به جنبه عاطفی و ارتباطی با امام است. در انتهای این‌گونه کتاب‌ها، معمولاً بخش‌های مفصلی درباره:

• نحوه دعا کردن برای تعجیل در فرج.
• زیارت‌های مخصوص (مانند دعای ندبه و زیارت آل یاسین) آورده می‌شود.

چرا باید کتاب مهدی موعود را مطالعه کنیم؟

ارزش این کتاب بیشتر در این است که مجموعه‌ای فشرده و قابل‌دسترسی از روایات مهدوی ارائه می‌دهد، برای خواننده فارسی‌زبان، راهی مناسب برای ورود به مباحث مهدویت است و تصویر نسبتاً جامعی از نگاه روایی شیعه به امام زمان(عج) می‌سازد.

کتاب مهدی موعود را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

طلاب، عموم شیعیان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به مباحث مهدویت مخاطبان این کتاب موثق هستد.

برشی از کتاب مهدی موعود:

هنگامی که امام حسن عسکری در عنفوان شباب بود و رشد و کمال سنی می‌نمود یک شاهزاده خانم از اهالی بیزانس موسوم به نرگس و یا نرجس خاتون او را در عالم رؤیا دید. این بانوی معظمه در عالم خواب از جانب حضرت فاطمة الزهراء، یعنى مادر ائمّه اطهار به دین اسلام تشرف یافت و کیش معنویت را پذیرفت؛ یعنی مذهبی را قبول کرد که روزی بین عموم افراد در جهانی نوین و در زیر فلکی نوین، صلح و صفا برقرار خواهد نمود. نرجس خاتون در عالم رؤیا امام جوان را زیارت می‌نماید تا نامزدی را که قسمت و نصیب او شده بود، بشناسد .... در این موقع حضرت مسیح دختر خود را به ذریه حضرت محمد (ص) می‌دهد و آنگاه در اعماق وجود این زوج و زوجه جوان وحی و الهام ربّانی انجام می‌پذیرد. برای وصال و اتصال این زوج و زوجه مطهره چند سالی بیش وقت لازم نبود و پس از آن نرجس خاتون برای پیوستن به نامزد خود، یعنی به امامی که در عالم رؤیا دیده بود به طیب خاطر رضا داد، جزو اسیران به بازرگانی که با کشتی ...