کتاب رضاخان تا رضاشاه به قلم هدایتالله بهبودی روزگار رضاخان را از بخت جمهوری تا تخت شاهنشاهی، یعنی در خلال سالهای 1302 تا 1304 روایت میکند.
رضاخان نامی است که در تاریخ ایران و حتی جهان فراموش نمیشود. ایران و کشف حجاب اجباری، ایران و قحطی در جنگ جهانگیر، ایران و استبداد، ایران و استعمار، ایران و ... پارهای از فجایع رفته بر ایران و ایرانی در دوره رضا شاه است. اما رضا خان، رضا خان میر پنج یا رضا خان سردار سپه که بود؟ از کجا به کجا رسید؟
کتاب رضا خان تا رضا شاه به قلم تحقیقی و مستند هدایت الله بهبودی پاسخی به سوال فوق است. این کتاب در ابتدا واپسین بخش از برآمدن رضاخان، دوره ریاست وزرائی، را گزارش میکند. سپس به روزگار قزاقی او و زمانه وزارت جنگش میرسد. کتاب رضا خان تا رضا شاه نشان میدهد این بازه از تاریخ ایران، پیش از آنکه به فردی چون رضاخان میرپنج وابسته باشد موقوفِ به کار انداختن سیاستهای انگلیس پس از جنگ جهانی است. کتاب رضاخان تا رضاشاه نشان میدهد چگونه رضاخان به مهره اجرایی دستورات استعمار در ایران تبدیل میشود.
هدایتالله بهبودی با اتکا بر منابع متعدد نشان میدهد چگونه رضاخان در کمتر از چهار سال توانست چنان ثروتی به جیب بزند که در یک فقره زمینهایی را در مازندران به بهای 800 تومان بخرد. بهبودی نشان میدهد استبداد رضاخان چگونه مخالفانش را سرکوب میکند و حتی به مرگ میرزاده عشقی میانجامد. هدایتالله بهبودی توانسته تصویری یکپارچه از رضاخان در یک خط پیوستار زمانی ارائه دهد.
تا بدانیم چهها بر سر ایران آمده است و به گذشته بازنگردیم. استعمارگران انگلیسی و آمریکایی را بشناسیم و به آنها باج ندهیم.
علاقهمندان به تاریخ ایران و پهلوی، دانشجویان رشته تاریخ، اساتید دانشگاه، پژوهشگران و حتی عموم مردم ایران مخاطبان این جستار هستند.
رضا خان با اینکه از حمایت بیشتر نمایندگان مجلس شورای ملی برخوردار بود، اما تجربه شکست در تغییر نظام حکمرانی، به او آموخت که پشتیبانی اکثریت مجلس بسنده به نتیجه رساندن خواستهای سیاسیاش در همه بزنگاهها نیست؛ حتی اگر دو قدرت سنتی و مداخلهگر روس و انگلیس با او همراه و هم رأی باشند. رضاخان پهلوی شاید در این زمان به توان توده در تأثیرگذاری بر رخدادها پی برد و دانست که بدون هم گامی رهبران مردم کوچه و خیابان و بازار و روحانیان به خواستههای خود نخواهد رسید؛ بدون نزدیک شدن به نمادها و نمودهای مذهبی نمیتواند چرک اتهامهای نشسته بر خود را بزداید.
نظرات