کتاب داستان بردهها به قلم سعید سعادت روایتی انتقادی از سرگذشت بردهها در تاریخ است، تا آنچه امروز ادامه دارد. این اثر با نگاهی مستند و ارائه تصاویر متعدد از رنج مردمانی میگوید که صرفا به واسطه سیاه بودن از طبیعیترین حقوق خود محروم میشدند.
با کشف قاره آمریکا و تصرف آن توسط آقای کلمبوس، کالاهای بازرگانی جدیدی به دنیای بازرگانی اضافه شد. برده، انسانی دونمایه و عمدتا سیاه بود که چون کالا دادوستد میشد. بالاخره استخراج منابع طبیعی و ذخایر عظیم قاره آمریکا بدون نیروی کار رایگان غیر ممکن بود. این شد که برده متولد شد یا بهتر است بگوییم این شد که صنعت بردهداری رونق گرفت. کتاب داستان بردهها سیر این پدیده شوم را از دوران باستان تا همین حوالی پی میگیرد.
کتاب داستان بردهها در آغاز با بردگی در دوران کهن، یونان باستان و روم آغاز میشود. این فصل بردهداری را در میان مسیحیان و مسلمانان واکاوی میکند و داستان بردهها در ایران و آفریقا را زیر ذرهبین خود قرار میدهد. این فصل نشان میدهد که چگونه شبکهای از راههای تجاری، غرب آفریقا را به مصر، مراکش و خاورمیانه متصل میکرد تا بردهها از آفریقا با قایق به عربستان و از آنجا به سایر نقاط منتقل شوند. این فصل از داستان جعلی نفری حام برای توجیه بردهداری پرده برمیدارد و مخاطب را در آستانه ورود کلمبوس به آمریکا قرار میدهد.
فصل دوم با حضور پیشگامان پرتغالی و ظهور تجارت در اقیانوس اطلس آغاز میگردد. این فصل نشان میدهد چگونه گسترش تجارت دریایی به مدد پرتغالیها سبب توسعه تجارت بردهداری شده است. این مسیر دنیایی از ثروت را به دامان سفیدپوستان اروپایی میریزد و در مقابل سایه بدبختی را نصیب آفریقا میکند.
فصلهای سوم و چهارم کتاب پاسخ دو سوال را به تفصیل به مخاطب عرضه میکنند:
کتاب در ادامه به روند افول بردهداری اشاره میکند. فصل پنجم کتاب با عنوان جنگ برای آزادی استقلال را حق مسلم عموم مردم جهان میداند و از مبارزات صورت گرفته در راستای نابودی بردهداری میگوید. آموزههای این فصل نشان میدهد که جامعه مخالف بردهداری، در سال 1823 میلادی در بریتانیا تاسیس شد و با انتشار مطالب و دادخواستهایی توانست توجه بسیاری را به خود جلب کند و پیام لغو بردهداری را به خیلیها برساند. تا جایی که اشعار مخالف بردهداری روی پارچها و ظروف دیگر نقش بست.
ممنوعیت بردهداری در آمریکا و عاقبت بردهداری دو فصل پایانی کتاب هستند. کتاب در پایان نشان میدهد در دنیای امروز بردهداری به شکلی دیگر رواج یافته است و چهرهای نو به خود گرفته است.
تا با ذکاوت به چهره استعمار در طول تاریخ بنگریم و از اوج رذالت او آگاه شویم. استعمار نو را بشناسیم و اسیر نقشههایش نشویم.
علاقهمندان به تاریخ جهان بردهداری، پژوهشگران، دانشجویان و جوانان و عموم آزادیخواهان مخاطبان این نوشتار هستند.
ما اکنون، به ظاهر برای کسی بیگاری نمیکنیم، آزاد شدهایم، بردگی برافتاده است، اما به بردگیای بدتر از سرنوشت تو - بردگان- محکوم
شدهایم. اندیشه ما را برده کردهاند. دلمان را به بند کشیده اند و ارادهمان را تسلیم کردهاند و ما را به عبودیتی آزادگونه پروردهاند و با قدرت علم، جامعهشناسی، فرهنگ، هنر، آزادیهای جنسی، آزادی مصرف و عشق به برخورداری و فردپرستی، از درون و از دل ما، ایمان به هدف، مسئولیت انسانی و اعتقاد به مکتب او را پاک بردهاند و اکنون برادر ما در برابر این نظامهای حاکم، کوزههای خالی زیبایی شدهایم که هرچه میسازند میبلعیم.
آری این چنین بود برادر؛ علی شریعتی
نظرات