کاوش و پژوهش در اندیشه و آراء سیاسی دولتمردان جمهوری اسلامی ایران یکی از عرصه های مطالعاتی و تحقیقاتی است که به رغم اهمیتش چندان مورد اقبال قرار نگرفته است.

اهمیت موضوع از آنجا ناشی می‌شود که گردآوری، تدوین و تبیین جزئیات آراء و افکار سیاسی دولتمردان می‌تواند ضمن نشان دادن نسبت اندیشۀ آنان با مبانی نظام اسلامی و جایگاه دین در منظومه فکری و نظام اندیشگی آنان، کاستیها و خلاء های راه پیموده شده در دوران حاکمیت نظام اسلامی را مشخص نماید و در ترسیم چشم انداز و افقی روشن تر برای تحقق آرمانهای انقلاب اسلامی ثمر بخش باشد اگرچه در سال ها و دهه های اخیر پژوهشهای قابل توجهی در آراء سیاسی و اندیشه های امام خمینی (ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران و حضرت آیت الله العظمی خامنه ای رهبر انقلاب به عنوان رهبران نظام اسلامی صورت گرفته است سایر رجال سیاسی و دولتمردان نظام اسلامی چندان محل اعتنای محققان قرار نگرفته اند. از این میان آیت الله هاشمی رفسنجانی به دلیل قرار گرفتن در مسئولیتهای مهم تصمیم گیری و مدیریتی نظام اسلامی و تأثیر وی در جریانات مختلف سیاسی از دولتمردان شاخص محسوب میشود که بحث و فحص در آراء و اندیشههای او را ضروری مینماید به هر تقدیر واکاوی اندیشه سیاسی آیت الله هاشمی رفسنجانی بدون توجه به عملکرد و اقدامات ایشان در زمان تصدی پست ریاست جمهوری (۱۳۶۸-۱۳۷۶) ناتمام است.