کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه، پژوهشی در قلمروی فلسفه سیاسی اسلام است که با بهره‌گیری از مطالب ارزشمند عالم فقیه، آیت‌الله مصباح یزدی و با پژوهش‌های دکتر محمدمهدی نادری قمی نگارش یافته است.  

برای بسیاری از به اصطلاح روشنفکران و حتی عموم مردم جهان دین تنها ابزاری برای ارتباط با خدا است، آن هم در کنج خانقاه و گوشه عزلت. ورود دین به جامعه و ظهور علائم ان در بسیاری از جوامع جرم است، چه برسد به اینکه دین بخواهد به حکومت و سیاست برسد. اما دیدگاه دین اسلام کاملا متفاوت است. اسلام تنها برای فرد برنامه ندارد. اسلام علاوه بر مناسبات اجتماعی، صحنه سیاست را نیز بی‌نصیب نگذاشته و هزار باید و نباید دارد. شاید نظریه ولایت فقیه سیاسی‌ترین اندیشه اسلام باشد. کتاب حاضر ضمن کندوکاوی در میانه سکولاریزم، حکومت اسلامی را شایسته ولایت فقیه می‌داند و در پی ارائه استدلالی برای این نظریه است.

فصل اول کتاب به اهمیت و ضرورت بحث می‌پردازد و جایگاه‌ علمی نظریه ولایت فقیه را آشکار می‌کند. کتاب برای اثبات نظریه خود به برخی از پیش‌فرض‌ها نیاز دارد که عبارتند از: ضرورت حکومت، عدم مشروعیت یک فرد یا گروه خاص یرای حکومت، خدا تنها منبع ذاتی مشروعیت، عدم جدایی دین از سیاست.

فصل دوم کتاب آوای جدایی دین از سیاست، که تحت عنوان سکولاریزم مطرح می‌شود را به باد انتقاد می‌گیرد. این فصل ضمن گذری تاریخی بر سکولاریزم آن را از نگاه برون و درون دینی واکاوی می‌کند. این فصل با چند استفهام انکاری ساده روح خفته هر حقیقت طلبی را بیدار می‌سازد تا به تفاوت حکومت سیاسی علی (ع) و معاویه و سعادت و شقاوت جامعه تحت این دو حکومت برسد.

فصل سوم کتابِ نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه از اصل مشروعیت حکومت اسلامی می‌گوید و به رابطه مشروعیت و مقبولیت می‌پردازد. این فصل ضمن تشریح نقش مردم در حکومت اسلامی به مبانی مشروعیت حاکمان و حکومت‌های بعد از رسول خدا، در دیدگاه اهل سنت و تشیع می‌پردازد و با ادله عقلی و نقلی از دیدگاه شیعیان صیانت می‌کند.

فصل چهارم و پنجم کتاب به دو مسئله اثبات ولایت فقیه و مفهوم ولایت مطلقه فقیه می‌پردازند. این دو فصل رابطه ولایت فقیه با قانون اساسی، نقش شورا در ساختار حکومت الهی و اسلامی، جایگاه شورا در قانون گذاری و تعیین حاکم و موضوعاتی از این دست را پی‌ می‌گیرند.

آخرین فصل نیز به نهادی می‌پردازد که بیشترین تاثیر را بر ولایت فقیه و حکومت اسلامی می‌گذارد. این فصل با یک سوال منطقی آغاز می‌شود. چرا خبرگان؟ کتاب برای پاسخ به این پرسش به اشکال دور و پارادوکس عزل اشاره می‌کند و در نهایت انواع تخصص خبرگان را تشریح می‌کند.

چرا باید کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه را مطالعه کنیم؟

در دنیای امروز که روشنفکری معادل دین‌ستیزی و به حاشیه‌رانی دین است، این کتاب توانسته با قدرت اقناع فوق‌العاده‌اش همه توهمات خیالی را پوچ سازد و از ولایت فقیه حمایت کند.

کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

علاقه مندان به نظریات سیاسی اسلام، طلاب، دانشجویان، اساتید دانشگاه، روشنفکران و رجل سیاسی مخاطبان این نوشتار هستند.

برشی از کتاب نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه:   

بنابراین چنین نیست که مشورت در همه امور و شئون اجتماعی واجب باشد، بلکه فقط در آنجا که استیفا و تحصیل مصلحتی ضروری است و مشاوره تنها راه یا بهترین راه شناخت شیوه صحیح و مطلوب تحصیل آن مصلحت است، وجوب می یابد. همین طور چنین نیست که در همه مشاوره‌ها پیروی از اکثریت مستشاران واجب باشد بلکه تنها در این موارد اطاعت از اکثریت مستشاران بر مستشیر واجب می‌شود. آنجا که اصل مشورت وجوب دارد و مستشاران کاردان و موثق‌اند و مستشیر خود در نتیجه مشورت درست‌ترین و مطلوب‌ترین شیوه تحصیل مصلحت را با قطع و یقین نمی‌شناسد و در چنگال شک و تردید گرفتار است.